menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Gökhan Bacık yazdı – Erken Cumhuriyet dönemi eleştirileri: Revizyonizm mi, Türk usülü “woke” mu?

14 1
29.12.2025

Türkiye’de sık sık erken Cumhuriyet dönemi eleştirilerine rastlıyoruz. Tek parti rejimi ve Kürt sorunu gibi konular başta olmak üzere bu dönemde yapılan hatalar ayrıntılı olarak ele alınıyor. Bu hataların günümüzdeki pek çok sorunun tarihsel kökü olduğu söyleniyor.

Şüphesiz, Türkiye’nin her döneminde olduğu gibi erken döneminde de pek çok hata yapılmıştır. İkincisi, bu hataların ele alınması ve eleştirilmesi sağlıklıdır. Nihayet, benzer hatalar yalnızca Türkiye’ye özgü değildir; her ulusun her döneminde pek çok hata yapılır.

Ancak burada bir nüans vardır: Geçmişin eleştirisi yapılırken revizyonist çerçevede kalınmalıdır. Bu çerçeveyi aşmak bir bakıma woke hali olur.

Revizyonizm, muteber ve entelektüel olarak saygı gören bir tarih yazıcılığıdır. Bu açıdan revizyonizm, yerleşik düşünceleri, kabulleri ve yorumları sarsan yeni tarihsel söylemler ortaya koymaktır.

Her ulusun resmi bir tarihi vardır ve genellikle revizyonistler bunu sorgular. Örneğin, İsrail’in resmi Siyonist tarih anlatısını İlan Pappe gibi revizyonist Yahudi tarihçiler sarsmıştır. Benzer şekilde, Ermeni meselesinde resmi Türk tezini sorgulayan Taner Akçam da bir revizyonist tarihçi olarak görülebilir.

Aslına bakarsak, Hayden White gibi düşünürlerin de belirttiği gibi tarih bir anlatıdır. Dolayısıyla her zaman yeniden yazılır. İnsanlar bir kere 1. Dünya Savaşı kitabı yazıp bunun yeterli olduğunu söylemezler; sürekli yeni kitaplar, yeni hikayeler ve anlatılar sunulur.

Woke ise başlangıçta toplumların ekonomik, cinsiyet ve diğer eşitsizliklerini gündeme getiren bir yaklaşım olarak ortaya çıkmıştır. Ancak zamanla, eşitsizlik sorunsalını yalnızca tarihsel ve politik koşulların sonucu olarak tanımlamanın ötesine geçerek neredeyse her durumu bir eşitsizlik olarak görmeye başlamıştır. Örneğin, bu yazıda Kürt kelimesinin Türkiye kelimesinden sonra gelmesi Kürtler aleyhine bir durumdur denebilir. Hatta woke’a bağlı radikal bir liberal veya kültürel Marksist, bu cümlenin ardında kolonyal bir etki olduğunu bile çıkarabilir.

Kişisel kanaatim, woke’un temelinde çeşitli eşitsizlik sorunlarının tarihsel ve politik koşullara dayandığı gibi doğru tespitler vardı.........

© Medyascope