I. Çalışmanın Kaleme Alınış Amacı

Bu çalışma, uygulamada sıklıkla karşılaşılan; içeriği itibarıyla hukuki nitelik taşımasına rağmen dili, üslubu ve kavramsal düzeyi bakımından hukuk disiplininin gerekleriyle bağdaşmayan dilekçeler, layihalar ve mahkeme kararlarının varlığı karşısında duyulan mesleki ve bilimsel rahatsızlık üzerine kaleme alınmıştır.

Özellikle yargı mercilerine sunulan metinlerde ve gerekçeli kararlarda gözlemlenen bu dilsel ve terminolojik zafiyet, bireysel bir anlatım tercihi olarak değerlendirilemeyecek ölçüde yaygınlaşmış; hukuk pratiğinin teknik niteliğini ve yargısal faaliyetin kurumsal ciddiyetini ilgilendiren yapısal bir sorun hâline gelmiştir.

Elbette hukuki metinlerin edebî bir eser niteliği taşıması, süslü bir anlatım veya retorik zenginlik barındırması beklenemez. Böyle bir beklenti, hukuki faaliyetin amacıyla bağdaşmadığı gibi gerçekçi de değildir. Bununla birlikte hukuki metinlerin belli bir asgari dil, üslup ve terminoloji standardının altına düşmemesi, hukuk biliminin teknik doğasının zorunlu bir sonucudur. Bu çalışma, hukuki metinlerde gözetilmesi gereken bu asgari standardın kapsamını ve dayanaklarını tartışmayı amaçlamaktadır.

II. Hukuki Metin Kavramı ve Kapsamı

Hukuki metin kavramı yalnızca mahkeme kararlarıyla sınırlı değildir. Dava ve takip dilekçeleri, cevap ve beyan dilekçeleri, istinaf ve temyiz başvuruları, mütalaalar, layihalar ve mahkeme kararları; tamamı itibarıyla hukuki metin niteliği taşır.

Bu metinlerin ortak özelliği, hukuki bir iddia, savunma, değerlendirme ya da hüküm içermeleri ve hukuk düzeni içinde sonuç doğurmaya elverişli olmalarıdır. Bu nedenle hukuki metinlerin dili ve üslubu, yalnızca hâkimlerin değil, avukatların ve diğer hukukçuların da doğrudan sorumluluk alanına girer.

Hukukçular tarafından kaleme alınan her metin, yalnızca somut uyuşmazlığa ilişkin bir belge değil, aynı zamanda hukuk dilinin, hukuk kültürünün ve mesleki formasyonun bir yansıması olduğu asla gözardı edilmemelidir.

III. Normatif Düzenleme Eksikliği ve Mesleki Sorumluluk

Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu başta olmak üzere usul kanunlarında, dilekçelerin ve mahkeme kararlarının taşıması gereken şekli unsurlar ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Buna karşılık, bu metinlerin hangi dil ve üslupla kaleme alınması gerektiğine ilişkin açık ve pozitif bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Ancak bu normatif sessizlik, hukuki metinlerin gündelik konuşma diliyle, teknik kavramlardan yoksun veya özensiz bir anlatımla yazılabileceği anlamına gelmez. Hukuk, yüksek derecede teknik bir disiplindir ve bu tekniklik en somut biçimde dil aracılığıyla görünür hâle........

© Hukuki Haber