Polisin durdurma ve kimlik sorma yetkisi, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanunu (PVSK olarak kısaltılacaktır) m. 4/A’da düzenlenmektedir. Kanunda hem durdurma hem kimlik sorma yetkisi aynı maddede düzenlenmektedir. PVSK’da 2007 yılında yapılan 5681 sayılı kanunla yapılan değişiklik öncesinde durdurma yetkisi açık bir şekilde yer almazken, kimlik sorma yetkisi daha dar kapsamlı düzenlenmektedir.

Polis, günlük hayatta sıkça durdurma ve kimlik sorma yetkisine başvurmaktadır. Şehir giriş çıkışlarında, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde, sokakta ve sosyal hayatın birçok farklı alanında polis; kişileri ve araçları durdurmakta, kişilere kimliklerini sorduktan sonra ya ayrılmalarına izin vermekte ya da muhatabın, aranan kişilerden olduğunu tespit ederse bu kişiyi yakalayarak hakkında gerekli işlemleri yapmaktadır. Bazı durumlarda ise muhataplar; polisin dur ihtarına uymayarak kaçabilmekte, polisle kovalamacalar yaşanabilmekte, hatta bu kovalamacalar neticesinde ölüm veya yaralanma gibi istenmeyen durumlarla sonuçlanabilmektedir. Anlaşılacağı üzere durdurma yetkisi, ilk bakışta basit bir uygulama gibi görülse de birçok riski bünyesinde taşımaktadır.

Polisin durdurma yetkisini kullanabileceği durumlar kanunda dört bent olarak sayılmaktadır. Polis, kişileri ve araçları;

a) bir suç veya kabahatin işlenmesini önlemek,

b) suç işlendikten sonra kaçan faillerin yakalanmasını sağlamak, işlenen suç veya kabahatlerin faillerinin kimliklerini tespit etmek,

c) hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş olan kişileri tespit etmek,

ç) kişilerin hayatı, vücut bütünlüğü veya malvarlığı bakımından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek amacıyla durdurabilir (PVSK m. 4/A-1).

Kanunda durdurma yetkisine başvurulabilecek durumlar, hem önleyici kolluk hem adli kolluk faaliyeti kapsamında olabilir. Kanunun PVSK m. 4/A-1-a ve PVSK m. 4/A-1-ç bentleri önleyici kolluk faaliyeti kapsamında durdurmadır. Kanunun PVSK m. 4/A-1-b ve PVSK m. 4/A-1-c bentleri ise adli kolluk faaliyeti kapsamındadır. Durdurma yetkisinin kullanılabilmesi için durdurma sebeplerinden birinin varlığı yeterlidir.

Önleyici amaçlı durdurmada polisin tehlike değerlendirmesi mevcuttur, henüz işlenmiş bir suç veya kabahat yoktur, ancak muhatap durdurulmazsa bir suç veya kabahat işlenebileceği değerlendirilmektedir. Polis, kişileri ya da araçları durdurarak bir suçun veya kabahatin işlenmesini önlemeyi, yakın bir tehlikeyi bertaraf etmeyi amaçlamaktadır. Adli amaçlı durdurmada ise bir suç işlendikten sonra faili yakalamak, kimliği belirlenmemiş bir failinin kimliğini........

© Hukuki Haber