ABD'de bazı hukuk fakülteleri bu öğretim yılına ilk bakışta çelişkili görünen iki kararla başladı: Öğrencilerin ders sırasında dizüstü bilgisayar ve telefon kullanmasını sınırlarken, aynı öğrencilere yapay zekâ eğitimi vermeyi zorunlu hale getirdiler.

Ortaya çıkan yaklaşım, yapay zekâyı hukuk eğitiminden uzaklaştırmayı değil, hangi aşamada devreye gireceğini yeniden belirlemeyi amaçlıyor. Öğrencinin hukuki muhakemeyi, yazmayı ve sözlü tartışmayı kendi zihinsel çabasıyla öğrenmesi istenirken; mesleğe hazırlanırken YZ araçlarını kullanması, çıktıları denetlemesi ve hatalarını yakalaması ayrı bir yeterlilik olarak görülmeye başlanıyor.

Reuters'ın 21 Eylül'de yayımladığı araştırmaya göre, ABD'de en az 12 hukuk fakültesi bu yaz YZ kullanımına ilişkin politikasını değiştirdi veya yeni kurallar getirdi. Suffolk University Law School Dekanı Andrew Perlman'ın oluşturduğu veri tabanı da 180 hukuk fakültesindeki açık kaynaklı politika ve eğitim uygulamalarını izliyor. Reuters'ın incelemesine göre bunların otuzdan fazlasında öğrencilerin bir şekilde YZ eğitimi alması artık zorunlu.

Bu tablo, hukuk eğitiminde birkaç yıl önce daha çok "Öğrenci YZ ile ödevini yaparsa ne olacak?" sorusu etrafında yürüyen tartışmanın yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Yeni mesele artık yapay zekânın kullanılıp kullanılmayacağından çok, öğrencinin hangi beceriyi YZ yardımı olmadan edinmesi gerektiği, hangi aşamadan sonra da YZ ile çalışmayı öğrenmesi gerektiği.

Georgia: Derste cihaz yok, mezuniyet için teknoloji yeterliliği gerekli

Bu yeni yaklaşımın en belirgin örneklerinden biri University of Georgia School of Law.

Fakültenin 2026-2027 öğretim yılı için benimsediği politika uyarınca sınıfta dizüstü bilgisayar, tablet ve telefon kullanılması kural olarak yasak. Öğretim üyesi dersin niteliğine göre cihaz kullanımına izin verebiliyor; özellikle YZ araçlarının doğrudan öğretildiği dersler bunun dışında tutulabiliyor.

Aynı fakülte, 2026 güzünde eğitime başlayan öğrencilerden mezun olmadan önce "teknolojik yeterlilik" şartını karşılayan en az bir ders almalarını da istiyor. Birinci sınıftaki hukuki araştırma eğitiminde verilen YZ eğitimi de bunun öncesindeki temel katmanı oluşturuyor.

Georgia Hukuk Fakültesi Dekanı Usha Rodrigues'in Reuters'a anlattığı gerekçe, cihaz yasağının neden yalnız disiplin veya dikkat meselesi olmadığını gösteriyor.

Amerikan hukuk eğitiminde yaygın olan Sokratik yöntemde öğretim üyesi, öğrenciye önceden hazırlanmadığı bir soru yönelterek onun o anda hukuki muhakeme yürütmesini bekliyor. Amaç yalnız doğru cevabı bulmak değil; öğrencinin baskı altında düşünmesi, yanılabilmesi, gerekçesini savunması ve diğer öğrencilerin cevaplarını değerlendirmesi.

Öğrencinin o sırada soruyu gizlice bir YZ sistemine yöneltmesi, yalnız cevabın kaynağını değiştirmiyor; gelişmesi amaçlanan zihinsel muhakemenin kendisini ortadan kaldırabiliyor. Rodrigues, fakültenin "analog sınıf" yaklaşımının ortaya çıkmasında bu tür örneklerin de etkili olduğunu söylüyor.

Buradaki ayrım hukuk eğitimi bakımından önemli: Meslek hayatında zaman kazandıran bir araç, öğrenme aşamasında erken kullanıldığında kazanılması gereken becerinin gelişmesini engelleyebilir.

Chicago: Önce YZ'siz yaz, sonra YZ ile çalış

University of Chicago Law School ise bu ayrımı doğrudan eğitim programına yerleştirdi.

Fakülte, 2026-2027 öğretim yılında zorunlu birinci sınıf derslerinde dizüstü bilgisayar, tablet ve telefon kullanımını kural olarak kaldırdı. Birinci sınıf sınavları da internet, uygulama ve elektronik dosyalara erişim olmadan yapılacak.

Ancak aynı fakülte, hukuki araştırma ve yazma dersinde bambaşka bir yaklaşım benimsiyor.

Chicago'nun modeli, öğrencinin önce YZ kullanmadan yazabilmesini temel kabul ediyor; ardından bu becerinin üzerine YZ ile araştırma, metin geliştirme, taslak üzerinde çalışma ve sözlü savunmaya hazırlanma yeteneğini ekliyor. Öğrencilerin yalnız YZ çıktısı üretmesi değil, bu çıktıyı incelemesi, değerlendirmesi ve iyileştirebilmesi hedefleniyor.

Dolayısıyla teknoloji eğitime sonradan eklenen bağımsız bir ders olmaktan çıkıyor. Öğrenciye iki ayrı beceri kazandırılmaya çalışılıyor:

YZ olmadan hukuki muhakeme edebilmek ve YZ kullanırken hukuki muhakemeyi YZ'ye devretmemek.

Bu ayrım, hukuk fakültelerinin karşı karşıya........

© Hukuki Haber