Siyasal iktidarın yeni torba yasasıyla, milyarlarca liralık rantın yönü tayin olacak. Deprem tehdidi ve denetim gerekçesiyle hazırlanan ve TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunundan geçen torba yasa esasen sermayenin kılcal damarlarını gözeten ve besleyen yeni bir regülasyonu içeriyor.

İktidar, bu hafta TBMM Genel Kuruluna gelmesi beklenen yasa tasarısıyla, yapıların zemin ve temel etütlerini yapacak şirketleri belirleme yetkisini merkezileştiriyor. Düzenlemeyle bu kritik karar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının -dolayısıyla Saray’ın- doğrudan kontrolüne bırakılıyor.

Kanun tasarısının 21’inci maddesiyle getirilen düzenlemede, “Zemin ve temel etüt kuruluşu; Bakanlıktan aldığı izin belgesiyle zemin ve temel etüdü faaliyetini icra eden ve Bakanlıkça denetlenen tüzel kişiyi ifade eder” hükmüne yer veriliyor. Ancak bu tanımla, zemin ve temel etütlerinin denetimini yapacak bağımsız kuruluşlara ilişkin bir çerçeve yok.

Benzer bir yaklaşım kanun tasarısının 24’üncü maddesinde de sürdürülüyor. Söz konusu maddede, “Bu Kanun kapsamında yapılacak yapıların zemin ve temel etütleri, Bakanlıkça izin belgesi verilen zemin ve temel etüt kuruluşları tarafından yapılır” denilerek, hem yetkilendirme hem de fiili uygulama Bakanlığın iznine bağlanıyor. Böylece denetim sürecinin nasıl, kim tarafından ve hangi bağımsızlık ölçütleriyle yürütüleceğine ilişkin belirsizlik korunurken, yetkinin tamamı merkezi idarede toplanmış oluyor.

Üstelik düzenleme bununla da sınırlı kalmıyor. Belirlenecek şirketlerin hazırlayacağı zemin ve temel etüt projeleri üzerinden, hizmet bedelinin yüzde 14’ü ile yüzde 28’i arasında değişebilecek oranlarda Bakanlıkça harç alınmasının da önü açılıyor. Böylece hem yetkilendirme hem denetim hem de mali yük tek elde toplanırken, zemin ve temel etütleri kamusal güvenlikten çok merkezi bir gelir ve kontrol alanına dönüştürülmüş oluyor.

Türkiye’de zemin etüdü yapan şirket sayısı 2 bin 93. Bu düzenleme şirket sayısını daraltacak ve yalnızca iktidarın........

© Evrensel