AKP’li yıllarda madencilik sektörünün GSYH içindeki ve ihracattaki payı artarken, madencilik alanındaki sermaye birikim stratejisi daha agresif ve daha talancı bir görünüme kavuştu. 2013 yılında başbakanlık görevi sırasında Erdoğan “Bütün bu maden işlerini kendime bağladım. Ne olursa olsun ister mermer ister altın ister bakır ister çinko, bizzat göreceğim dedim” sözleriyle birikim rejimindeki aks değişiminin işaretini vermişti. Türkiye kapitalizminin agresif büyüme stratejisi doğrultusunda başta 3213 sayılı Maden Kanunu en az 20 kez değiştirilirken, çok sayıda yönetmelik değişikliği yapıldı.

Son olarak 16 Ocak’ta Resmi Gazete’de “Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Rödövans İhale ve Uygulama Yönetmeliği” ile Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) imtiyaz alanındaki maden sahalarının rödövans yöntemiyle özel sektöre açılmasına ilişkin düzenleme yapıldı.

Madencilik sektörünü ve kamunun sektörden tasfiye sürecini incelerken iki noktayı mutlaka göz önünde bulundurmak gerekiyor. Birincisi; Türkiye kapitalizminin uluslararası sistemle daha yoğun bütünleşmesiyle ve yabancı sermayeyi çekmek amacıyla özelleştirme politikalarına daha fazla ağırlık vermesiyle birlikte madencilik sektöründeki büyüme grafiğinin eş zamanlılığıdır.

İkincisi; Anadolu coğrafyasının yabancı şirketler için “küresel ocağa” dönüştürülmesinde “ekstraktivist” (kaynak sömürücülüğü) modelin hem idari hem ekonomik alanda yerleşiklik kazanmasıdır. “Ekstraktivist” modelin hareket noktası özetle şudur: Henüz metalaşmamış alanların çok uluslu tekellerin üretim ve pazar stratejisi doğrultusunda metalaştırılması, doğanın ve toprağın topyekûn sömürülerek ticaret nesnesine dönüştürülmesi; bu coğrafyalarda yaşayan halkın mülksüzleştirilmesi, yoksullaştırılması ve toprağından sürülmesidir.

“Ekstraktivist” eğilimin yerleşiklik kazanmasıyla madencilik sektöründe uluslararası ve ulusal sermayeli şirket sayısı artmaktadır. Enerji ve tabii kaynaklar bakanının bir soru önergesine verdiği yanıta göre 19 Haziran 2025 tarihi itibarıyla Türkiye’de yabancı sermayeli 316 işletme, maden ruhsatına sahip 106 yabancı şirket bulunurken, Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi verilerine........

© Evrensel