Elektrifikasyon hızlandıkça kritik mineral talebi katlanıyor. Bazı kalemlerde 2053’e kadar 10 kata varan artış bekleniyor. IICEC’in raporu, Türkiye’nin ham cevher ihracatçısı olarak kalmak yerine rafinajdan bataryaya, mıknatıstan ileri teknoloji üretimine uzanan bir değer zinciri kurması gerektiğine işaret ediyor. Rapora göre, Beylikova keşfi Türkiye’yi kritik minerallerde stratejik aktör yapabilir.

Enerji dönüşümü çoğu zaman güneş panelleri, rüzgâr türbinleri ya da elektrikli araçlar üzerinden konuşuluyor. Oysa bu dönüşümün görünmeyen bir tarafı var: Toprağın altındaki mineraller. Lityum olmadan batarya, nadir toprak elementleri olmadan mıknatıs, bakır olmadan şebeke kurulamıyor. Kısacası temiz enerji dediğimiz şey, aslında madene bağımlı bir gelecek demek.Bu nedenle kritik mineraller artık yalnızca madencilerin ya da enerji uzmanlarının konusu değil; doğrudan ekonomik güvenliğin, sanayi politikasının ve hatta ulusal güvenliğin başlığı. Sabancı Üniversitesi bünyesindeki İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC) Direktörü Bora Şekip Güray ile konuşurken en net çıkan tablo da buydu: Türkiye için asıl mesele yalnızca maden çıkarmak değil, o madenden doğan katma değeri ülkede tutabilmek. IICEC “Türkiye Kritik Enerji Mineralleri Görünümü” raporunda, kritik enerji minerallerinin artık yalnızca enerji güvenliği değil, aynı zamanda ekonomik ve ulusal güvenlik başlığı altında ele alınması gerektiği vurgulanıyor. Güray’ın yorumları şöyle:

Çin’e bağımlılık büyük

“Kritik minerallerde güvenlik enerji güvenliğinin, ekonomik ve ulusal güvenliğin en önemli başlıklarından birisi durumunda. Bunun da talep ve arz bakımından iki temel nedeni var. Talep hızla artıyor, çünkü bu mineraller elektrifikasyondaki artışla birlikte enerji sisteminde yoğunluğunu ve önemini artırırken enerji uygulamalarına ek olarak savunma sanayi, uzay, robotik, yapay zeka gibi stratejik sektörlerde de çok yaygın olarak kullanılıyor. Arz tarafında ise çok yüksek coğrafi yoğunlaşma, özellikle tek bir ülkeye çok yüksek bağımlılık var. Çin, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından özellikle belirlenmiş olan ve enerjiyle de ilişkili 20 stratejik mineralin 19’unun rafinajında açık ara pazar lideri ve ortalama yüzde 70 paya sahip. Bu oran galyum, nadir toprak........

© Ekonomim