Çok eski bir arkadaşımı aradım geçenlerde:

“Oğlum sende İsveçlilik falan var mı? Anaların babaların İskandinav terbiyesi almış mı?”

“Yok tabii. Bu da nerden çıktı şimdi?”

Geçenlerde bir yazı okumuştum, İskandinavların tevazuya, eşitliğe, kendini başkasından üstün görmemeye değer verdiğini, gündelik hayatın yazılı olmayan bu ilkeler üstünden aktığını anlatıyordu.

Bizim arkadaş da gençliğinden beri neredeyse böyleydi, onun için onu aramıştım. “Ben hep sıradan biri olmak istemişimdir” deyip dururdu. Hiç göstermiyordu ama sıradan biri değildi tabii o zaman da. Arkadaşımız, sıradan biri olmakla birey olmak arasındaki farkı biliyordu, hissediyordu. Hepimizden önce anlamıştı bunu.

İskandinavlar tevazuya/alçakgönüllülüğe değer veriyormuş. Kim vermez, d’imi –lafa gelince? TDK’ya baktım, tevazuyla ilgili bir atasözü ya da deyim yoktu –alçakgönüllü de yok. Ama biliyorum bir tane ben, tevazuya hangi değeri verdiğimizi açığa vuran:

“Tevazu gösterme, sahi sanırlar.”

Bizim arkadaş, bir ara bu söze değer verip yoldan çıktığını söyler, kendine kahrederdi. “Benbencilere değer verildiğini görüyordum, gençtim, demek kendini göstermek gerekiyor diye bir şeytan dürtmesi çeldi aklımı” demişti. Bu benbenci lafların, tavırların iğrençliğini kendi üstünde de görüp iğrenip aslına döndüğünü söylerdi. Yunus Emre’nin sözünü değiştirip şöyle derdi: “Anlamayan ne anlasın onu, anlayanlara selam olsun.”

Gösterişsizliğin ardındaki değeri anlayanların çok olduğu bir toplumda, toplulukta yaşamak büyük mutluluk, hani ‘ayrıcalık’ diyeceğim ama yazının ruhuna ters kaçacak gibi.

İsveçliler ulusal günlerini/milli bayramlarını da Amerikalılar ve tabii bizim gibi şatafatla, havai fişeklerle, resmi geçitlerle falan kutlamazmış. Bunu böbürlenme sayarlarmış çünkü. Kendi kendilerini dolduruşa getirmeyi alçaltıcı buluyorlar –gel de imrenme.

Çetin Altan “Türkün Türke propagandası” diye diline pelesenk etmişti böyle böbürlenmeleri. Yılda bir iki kez hadi katlandık diyelim, bununla kalmıyor ki, her gün her fırsatta… Biri evlenir ve curcunayı, şatafatı bütün toplum çeker. Bir gösteriş gösterisidir sürer gider. Her eylem böyledir. Politikacılar ‘şehit’ tabutları önünde gösteriş için dizilir. “İtibardan tasarruf olmaz” sözü bayrak yapılarak devlet ve yönetimi........

© Diken