Geçenlerde OdaTV’de Millî Eğitim eski Bakanı Mahmut Özer’in orta sınıfın çöküşü üzerine uzun bir yazısını okudum.

Sayın Özer ile tanışıyoruz, birbirimize vakit ayırdığımız ve buluştuğumuz olmuştu, hatta o günlerde yazdığı kitabı (Türkiye’nin Mesleki Eğitimle İmtihanı) o kadar beğenmiştim ki, “Bu kitapta yazanlar hakkıyla uygulansa Türkiye’de mesleki eğitim bambaşka bir seviyeye atlar” diye uzun uzun sohbet etmiştik kendisiyle.

Özer bahsettiğim OdaTV’deki yazısında, eğitimin eskiden insanı bir sınıftan ötekine taşıdığını, şimdi ise giderek varlıklı ailelerin elindeki avantajı çocuklarına aktarmasına yarayan bir işleve dönüşme riski taşıdığını söylüyor özetle.

Birkaç kez okuyun lütfen, müthiş bir tespit.

Yani “Okullar artık insanları yukarı taşımayıp, düzeni koruyor olacaklar” demeye getiriyor.

Biz bildim bileli temel eğitim sonrasını, üniversite ve meslek okulu diye ikiye ayırmışızdır ülkemizde.

Biri ‘okumuş insan’ çıkarır, diğeri ‘elinden iş gelen insan’ genelde.

Ben oldum olası bu ayrımı sevemedim.

Doktor da bir meslek sahibi, avukat da, mühendis de.

Aşçı da bir meslek sahibi, marangoz da, asansör teknisyeni de, uçak bakım teknisyeni de, saat ustası da, sommelier de, berber de, protez diş teknisyeni de.

Bence okulları ayıran çizgi bambaşka bir yerde olmalı.

Bir tarafta yapmayı öğreten okullar, diğer tarafta sahip olduğunu korumayı ve yönetmeyi öğreten okullar.

Birincisi öğrencisinin eline bir şey veriyor, ikincisi koltuğunun altına.

Bu yazıyı kafamda kurarken internetten kelimelere baktım ve kelimelerin bizden asırlar önce pozisyon almış olduğunu gördüm aslında.

Önce ‘okul’ kelimesine baktım mesela.

İngilizcede school, Latincede schola, ikisi de Yunanca skholē kelimesinden geliyor.

Peki skholē’nin anlamı neymiş biliyor musunuz?

Antik Yunan’da köleler tarlalarda, zanaatkârlar da dükkânlarında çalışırken, hür ve varlıklı insanlar, bol olan boş vakitlerini düşünmeye, tartışmaya ve öğrenmeye ayırırmış.

Yani okul, çalışmak zorunda olmayanların vakit geçirdiği bir yer olarak doğmuş ilk zamanlar.

Aristoteles mesela, hür bir insanın bedenini ve aklını yoran ve onu erdemden uzaklaştıran her işi ‘bayağı el işi’ olarak nitelendirirmiş.

Sonra ‘diploma’ kelimesine de bi’ baktım.

Yunancada diploma katlanmış kâğıt demekmiş.

Roma’da ise devletin birisine tanıdığı ayrıcalığı yazan belgeye diploma diyorlarmış.

Yıllarca hizmet edip terhis olan bir askerin eline verilen ve ona vatandaşlık hakkı tanıyan bronz levha da bir diplomaymış meğer.

Yani diploma ilk çıktığında bir beceri belgesi olarak değil, bir ayrıcalık belgesi olarak........

© Diken