Okura aptal muamelesi: Yapay zeka köşe yazarları (1)O

Beyan: Bu metni bir insan yazdı. 

Bu yazı sıradan bir okurun nisbi rahatsızlığından peyda oldu. O sıradan okur ki iki yıldır her allahın günü Türkiye medyasında yayınlanan köşe yazılarını okuyor. Bayıldığından değil, görev icabı: Diken için Günün 11’ini hazırlamak.

Fakat şimdi Diken’e dair bir itirafa mecbur. Diken, gündeme damga vuracak 11 köşe yazısını seçmeye uğraşırken, çaresizlikten, yapay zekaya yazdırılmış metinleri de katıyor. Aksi halde Türkiye medyasında 11 köşe yazısı toparlamak neredeyse imkansız. Yakında ‘neredeyse’ vurgusuna da gerek kalmayacak.

Özellikle 2025’te yapay zeka sohbet robotlarının her eve girmesiyle bazı köşe yazarlarının kalemi başkalaşıverdi. Gündelik okuduğum kimi genç-geçkin yazarlar bir gecede kumaş değiştirdi, her köşeden aynı ses çıkmaya başladı.

Metinler romanesk tınladı, söz dizimleri benzeşti, ikide bir aynı gösterişli zamir ve sıfatlar kullanıldı. Büyük laflar ediliyordu fakat cümleler eleştirilemeyecek ölçüde riskten uzaktı. ‘ …değil, …dır/dir’ cümle kalıbı metinleri istila etmişti. Önümüz, arkamız, sağımız, solumuz: Vecize. 

Örnekleyelim: ‘‘Tom Waits albümleri yalnızca birer sanat eseri değildir, aynı zamanda anıların, kimliğin ve dünya görüşünün sessizce dönüştüğü bir alandır/eşiktir/laboratuvardır/coğrafyadır.’’

Cümle yapısı tanıdık mı? Ne kadar edebi, ne kadar güçlü, değil mi? Çok basit. Bir ilkokul öğrencisi bile robota kalem verirse böyle bir cümle elde edebilir, yoksa köşe yazarlarımızın içine pembe dizi senaristi filan kaçmadı.  

Sahi, bir milleti ayakta tutan nedir?

Gelgelelim köşe yazarları bir cinlik ettiklerini sanarken, fena halde gülünç duruma düştüklerinin henüz ayırdında değiller. 

İnternete ‘Bir milleti ayakta tutan yalnızca orduları değildir…’ yazarsanız son dönemde kaç köşe yazısında aynı mekanik kalıbın kullanıldığına şaşarsınız. 

Köşe yazarı özgün bir sesle belirli bir görüş açıklamak ya da eleştiri yazmak iddiasıyla gazeteye yazı gönderir. Bir şahsiyettir. Taraflıdır. Çoğunlukla doğruluk iddiası yoktur. İnsani bir seçim yapar, risk alır, dolayısıyla sorumluluk da taşır. Okur da bu riski görmek ister.

Peki, peki. Diyelim metnin başında bir köşe yazarının dev kellesi var ve kocaman harflerle adı-soyadı yazıyor, sanki bir görüş açıklamak belki toplumsal bir hadiseyi yorumlamak iddiasında. Fakat mühim bir konuyla ilgili metni(ni?) baştanbaşa yapay zekaya yazdırmış:

‘‘Lütfen ölen madencilerle ilgili sistemin aksaklıklarını eleştiren, zekice ve vatansever nitelikte bir yazı hazırla.’’

(Beş saniye sonra yanıt geliyor) ‘‘Bir milleti ayakta tutan yalnızca orduları değildir, aynı zamanda sabahın köründe yerin yüzlerce metre altına inen işçisinin sessiz........

© Diken