Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους διαθέτουν συντριπτική συμβατική στρατιωτική υπεροχή και έχουν αποδείξει ότι μπορούν να πλήξουν ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους, πυρηνικές εγκαταστάσεις και υποδομές με τεράστια ισχύ. Το Ιράν, ωστόσο, έχει αποδείξει κάτι εξίσου σημαντικό: μπορεί να απορροφήσει εξαιρετικά μεγάλη τιμωρία χωρίς κατ’ ανάγκην να εγκαταλείψει το πολιτικό του σύστημα, την κυριαρχία του ή τους θεμελιώδεις στρατηγικούς του στόχους. Ο πόλεμος, επομένως, αναδεικνύει μια διάκριση που συχνά παραβλέπεται στις συζητήσεις για τις σύγχρονες συγκρούσεις: η νίκη στις μάχες δεν είναι το ίδιο πράγμα με την επίτευξη πολιτικής νίκης. 

Nicholaos L. Moraitis, Ph.D.

Το πιο πιθανό μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα, επομένως, δεν είναι η ολοκληρωτική ήττα του Ιράν ή η κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά κάποια μορφή συμφωνημένης διευθέτησης έπειτα από μια περίοδο συνεχιζόμενης πίεσης, στρατιωτικής αντιπαράθεσης και πολιτικής εξάντλησης. Μια τέτοια συμφωνία πιθανότατα θα επέτρεπε τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στην Τεχεράνη να υποστηρίξουν ότι πέτυχαν σημαντικούς στόχους, παρότι καμία από τις δύο πλευρές δεν θα αποκτούσε όλα όσα αρχικά επιθυμούσε.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισήλθαν στη σύγκρουση με τεράστια πλεονεκτήματα. Η αεροπορική τους ισχύς, οι δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, τα συστήματα πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς, οι ναυτικές δυνάμεις, η οικονομική τους ισχύς και το δίκτυο περιφερειακών συμμάχων τους παρέχουν μια στρατιωτική θέση την οποία το Ιράν δεν μπορεί ρεαλιστικά να αντιμετωπίσει σε έναν συμβατικό πόλεμο. Το Ιράν δεν μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες με την παραδοσιακή έννοια. Οι αμερικανικές δυνάμεις μπορούν να καταστρέψουν σημαντικό μέρος της στρατιωτικής υποδομής του Ιράν και να επιβάλουν τεράστιο κόστος στην ιρανική οικονομία.

Όμως η στρατιωτική υπεροχή έχει όρια. Η καταστροφή υποδομών είναι κατά πολύ ευκολότερη από την αλλαγή της πολιτικής συμπεριφοράς μιας χώρας στο μέγεθος, με τον πληθυσμό, την ιστορία και την εθνική ταυτότητα του Ιράν. Το Ιράν δεν αποτελεί απλώς έναν στρατιωτικό στόχο. Είναι ένα μεγάλο και βαθιά εδραιωμένο κράτος, με ισχυρούς θεσμούς, έντονο αίσθημα εθνικισμού και ένα πολιτικό σύστημα που έχει επιβιώσει από δεκαετίες κυρώσεων, εσωτερικών αναταραχών, εξωτερικών πιέσεων και αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτό δημιουργεί το κεντρικό στρατηγικό πρόβλημα για την Ουάσιγκτον. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να είναι σε θέση να προκαλέσουν πολύ σοβαρότερη ζημιά στο Ιράν, αλλά είναι πολύ λιγότερο βέβαιο ότι η περαιτέρω χρήση στρατιωτικής ισχύος μπορεί να επιφέρει το πολιτικό αποτέλεσμα που επιθυμεί η Ουάσιγκτον. Εάν ο στόχος είναι απλώς η καταστροφή στρατιωτικών εγκαταστάσεων, οι επιπλέον επιθέσεις μπορεί να επιτύχουν αυτόν τον στόχο. Εάν, όμως, ο στόχος είναι να εξαναγκαστεί το Ιράν να εγκαταλείψει οριστικά τις πυρηνικές του φιλοδοξίες, να παραδώσει τα στρατηγικά του πλεονεκτήματα, να αλλάξει θεμελιωδώς την περιφερειακή του πολιτική ή να ανατρέψει το πολιτικό του σύστημα, το πρόβλημα γίνεται πολύ πιο περίπλοκο.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος μέσω στρατιωτικής πίεσης παραμένει αβέβαιη. Μια κυβέρνηση μπορεί να αποδυναμωθεί χωρίς να καταρρεύσει. Στην πραγματικότητα, η εξωτερική στρατιωτική πίεση μπορεί μερικές φορές να ενισχύσει μια κυβέρνηση βραχυπρόθεσμα, δημιουργώντας ένα ισχυρό αίσθημα εθνικής αλληλεγγύης. Ένας πληθυσμός που είναι βαθιά δυσαρεστημένος με την κυβέρνησή του μπορεί, παρ’ όλα αυτά, να συσπειρωθεί γύρω από το κράτος όταν η χώρα δέχεται επίθεση από μια ξένη δύναμη. Ο εθνικισμός μπορεί προσωρινά να καταστεί σημαντικότερος από τα εσωτερικά πολιτικά παράπονα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ιρανική κυβέρνηση έχει εξέλθει από τον πόλεμο αλώβητη. Το αντίθετο. Το οικονομικό και υλικό κόστος είναι τεράστιο. Οι υποδομές έχουν........

© ΠΕΝΤΑΠΟΣΤΑΓΜΑ