Σε προηγούμενο κείμενό μου (8 Φεβρουαρίου) αναφέρθηκα στην τεράστια πίεση που ασκεί η ψηφιακή επανάσταση στη λειτουργία της δημοκρατίας. Δεν πρόκειται για νέο φαινόμενο. Η σύγχρονη δημοκρατία βασίστηκε στη διαπλοκή της με τις μάζες, που πάντα υστερούσαν ως προς τη μόρφωση ενώ ήταν επιρρεπείς στη δημαγωγία. Ηδη από το 1835, ο Γάλλος συγγραφέας Αλεξίς ντε Τοκβίλ διαπίστωνε ότι το νεοπαγές δημοκρατικό πολίτευμα των Ηνωμένων Πολιτειών λειτουργούσε με σταθερότητα μολονότι εξαρτιόταν από την αποδοχή της πλειοψηφίας των πολιτών. Λίγο αργότερα, η δημοκρατική επανάσταση πέρασε στην Ευρώπη και πολύ σύντομα η πολλαπλή ψήφος των εύπορων και των μορφωμένων, καθώς και ο εκλογικός αποκλεισμός των φτωχών, των αμόρφωτων και των γυναικών, θεωρήθηκαν ορθά αντιδημοκρατικές και καταργήθηκαν. Ετσι, μετά τα τέλη του 19ου αιώνα, η περιορισμένη δημοκρατία των ελίτ μετατράπηκε σταδιακά στη μαζική δημοκρατία που όλοι γνωρίζουμε. Είτε αυτό οφειλόταν στο φαινόμενο της «σοφίας του πλήθους» είτε στη δημοκρατική κοινωνικοποίηση των πληθυσμών και στην άνοδο του μορφωτικού επιπέδου τους με την επέκταση της δημόσιας και υποχρεωτικής παιδείας, η δημοκρατία αποδείχθηκε συμβατή με την........

© Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ