Kayıt dışı ekonomi, milli gelir hesaplarına yansımayan veya eksik yansıyan ekonomik faaliyetlerdir. Bu faaliyetler , kaçakçılık, kara para şeklinde olabilir. Buna yeraltı ekonomisi de deniliyor. Devletin görevi bu gibi yeraltı ekonomisine engel olmaktır.

Vergi dışılık,vergiye esas ancak beyan edilmeyen üretim ve ticaret şeklinde olabilir. Kayıt dışı istihdamda aynı şekildedir. Devletin görevi bunları kontrol etmek ve bunlardan vergi almaktır.

Dünya Bankası verilerine göre Türkiye de kayıt dışı ekonominin GSYH’ ya oranı yüzde 31’dir. TÜİK verilerine göre 2023 kayıt dışı istihdam oranı da yüzde 26,1’dir.

Ödemeler dengesinde gösterilen ve fakat kaynağı belirsiz döviz giriş ve çıkışları, kara paradır.

Aşağıdaki tablo ödemeler dengesinde kaynağı belirsiz döviz girişi ve çıkışının, ne kadar yaygın olduğunu gösteriyor. Söz gelimi;

Net hata ve noksan kalemi, hesap hatalarından ve gecikmeli döviz giriş ve çıkışlardan olabilir. Ancak bu kadar yüksek olmaz.

MB verilerinden Türkiye ‘ye kara para girişinin ve çıkışının kolay olduğu anlaşılıyor. Bu da güven sorunu yaratıyor.

Ayrıca grafikte net hata ve noksan kaleminin ne kadar oynak-zig-zaglı olduğunu gösteriyor.

2006 yılı ile 2024 yılları arasında net hata ve noksan kaleminden kayıt dışı yoldan Türkiye ye;

Bu bizim kambiyo........

© Yeniçağ