Türkiye'de çalışan artıyor, peki üreten ve iş sahibi olan?
Bir ülkenin ekonomisini değerlendirirken genellikle büyüme, enflasyon ve işsizlik rakamlarına bakıyoruz.
Büyüme varsa ekonomi iyiye gidiyor, çalışan sayısı artıyorsa istihdam politikaları başarılı diye düşünüyoruz.
Peki, çalışan sayısı artarken fabrikalarda üretim azalıyor, sanayi işçi kaybediyor ve küçük işletmeler kapanıyorsa?
Dahası, dün kendi işinin sahibi olan bir esnaf, bugün başka bir işletmede ücretli çalışmaya başlamışsa bunu yalnızca istihdam artışı olarak mı değerlendireceğiz?
TÜİK ve TOBB'un Ekim 2026'da açıkladığı veriler, ekonominin bu yönünü de tartışmamız gerektiğini gösteriyor.
Çalışan sayısı artıyor ama sanayi işçi kaybediyor
TÜİK'in Ağustos 2026 verilerine göre Türkiye'de sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinde ücretli çalışan sayısı bir yılda %2 artarak 16,4 milyonu aştı.
İlk bakışta sevindirici bir gelişme. Yaklaşık 321 bin kişilik ilave ücretli istihdam oluşmuş.
Ancak bu artışın hangi sektörlerden geldiğine baktığımızda farklı bir tabloyla karşılaşıyoruz.
İnşaatta yaklaşık 68 bin, ticaret ve hizmetlerde 303 binin üzerinde yeni ücretli istihdam oluşurken sanayide çalışan sayısı yaklaşık 51 bin kişi azaldı.
Üstelik bu kaybın tamamına yakını, fabrikaların ve üretim tesislerinin yer aldığı imalat sanayisinde yaşandı. İmalat sektöründe bir yılda 53 binden fazla ücretli çalışan eksildi.
Yani Türkiye'de ücretli çalışan sayısı artıyor, fakat sanayi aynı dönemde istihdam kaybediyor.
Elbette inşaat ve hizmet sektörleri de ekonomik değer oluşturuyor. Ancak sanayinin teknoloji geliştirme, ihracat kapasitesi ve yüksek katma değerli üretim bakımından ayrı bir önemi bulunuyor.
Mesele yalnızca kaç kişinin çalıştığı değil, hangi alanlarda ve ne kadar katma değer üreterek çalıştığıdır.
Fabrikalarda üretim de geriliyor
Sanayideki istihdam kaybını daha dikkat çekici hâle getiren gelişme, üretim rakamları.
TÜİK'in 9 Ekim'de açıkladığı verilere göre ağustos ayında sanayi üretimi geçen yılın aynı dönemine göre %1,9 geriledi. İmalat sanayisindeki düşüş ise %2,5'e ulaştı.
Başka bir ifadeyle fabrikalarda yalnızca çalışan sayısı azalmıyor; üretilen mal miktarını ölçen endeks de geriliyor.
İstanbul Sanayi Odasının eylül ayı İmalat PMI raporu da benzer bir görünüm ortaya koyuyor. Ağustosta 48,1 olan endeks, eylülde........
