ABD/İsrail’in “Destansı Öfke Operasyonu” adını verdikleri saldırılarda, Ortadoğu jeopolitiğinin tektonik plakaları bir kez daha harekete geçirildi.

Hamaney ve üst düzey görevlilerin öldürülmeleri, bir süredir toplumsal kesimlerin siyasî ve sosyo-ekonomik taleplerle muhtevalı gösterileri de hatırlanınca, İran’da rejim değişikliği tartışmalarını tekrar gündeme taşıdı. Dolayısıyla savaşın, İran İslâm Cumhuriyeti için hayatta kalma mücadelesine dönüşmeye başladığı yorumlanıyor.

Bununla birlikte ABD/İsrail’in İran saldırıları, “Çin açısından jeo-ekonomik deprem niteliğinde. Saldırılar, Çin’in Ortadoğu güvenlik ve ekonomik mimarisine ciddi bir darbe vurdu. Tahran’ın hedef alınması, Pekin’in enerji güvenliğinin ve savunma ihracatının da hedefe konulması demek. Ayrıca Ortadoğu’da Çin’in Kuşak-Yol Girişimi’nin kopma tehlikesi, Pekin’i tedbirlere yönlendirecektir. Ayrıca, ABD askerî unsurlarının Hint-Pasifik’e kaydırılmasıyla “Davidson Penceresi”nin kapanması hızlandırılacaktır. “Davidson Penceresi,” askerî analistlerin Çin’in Tayvan’ı kontrol altına almak için yeterli yetenekleri geliştireceğini öngördüğü 2021-2027 yılları arasını tanımlayan stratejik bir kavramdır. Amiral Philip S. Davidson’un adını taşıyan bu kavram, Hint-Pasifik savunma planlaması ve ABD-Çin stratejik rekabeti için merkezî önemdedir. Yine bu kavram, CIA Direktörü William J. Burns’ün 2023’teki ABD istihbaratına göre, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Çin ordusuna 2027’ye kadar Tayvan’ı işgale hazır olma talimatını vermesinin ardından, geniş çapta ilgi gördü. İşte tüm bunlar Çin’in küresel güneydeki etkisini azaltabilecek sebeplerdendir.

Diğer taraftan ABD/İsrail’in İran saldırıları, dünyanın en büyük enerji ithalatçısı Çin’e ve küresel enerji piyasalarına önemli bir şok yaşatıyor. İran’a saldırılar, Çin’in enerji ağına yönelik “üçlü şokun” son durağı. Öncelikle Ukrayna’nın 9 Aralık 2025’te insansız hava araçlarıyla Rusya’nın enerji altyapısına ve enerji ihracat kapasitesine önemli ölçüde zarar vermesiyle Rusya’nın üretimini kısıtlamaya zorlaması, vb. Rusya’dan Çin’e enerji akışını engelleyen sebeplerden. Sonrasında ABD güçleri, 3 Ocak 2026’da gerçekleştirdikleri operasyonla, Venezuella Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşini esir alarak ABD’ye götürmüşlerdi. Bu gelişmeyle ABD, petrolüne el koyduğu Venezuella’nın Çin’e sağladığı indirimli ham petrol akışını durdurdu. Daha sonra ABD/İsrail’in İran saldırıları da İran’ın enerji tedarikinin tıkanmasına yol açtı. Böylece Çin’i ucuz enerjiye erişimi şimdilik ortadan kalkmış oldu.

Ayrıca İran rejiminin devrilme ihtimali, Çin-İran ticaret ve ilişkilerini yok edecek özellikte. Çünkü Çin-İran ticareti, “ABD yaptırımlarını atlatmak için tasarlanmış, dolar dışı ödemelere ve takas sistemine dayanıyor. Hatta Çin, İran petrol sevkiyatının nakit transferleri yerine, Pekin’in devlet destekli projeleri finanse ettiği ‘Chuxin’ isimli gizli bir finansman kanalını kullandı. Yani Kunlun Bankası üzerinden Çin Yuan’ı cinsinden ödemeler ile paralel bir endüstriyel takas ağı oluşturulmuştu. ABD/İsrail’in İran saldırılarıyla, bu özel takas sistemi çöktü. Enerjide küresel spot piyasalara yönelen Çin, artık savaş sebebiyle yüksek fiyatları ABD doları cinsinden ödemek zorunda kalabilir. Elbette ticarette dolara dönüş, Çin’in döviz rezervlerini azaltacaktır.

Daha vahimi ise, önceden yaptırım uygulanan İran, Venezuela ve Rusya üçlüsünün, Yuan bazlı petrol ödeme sisteminin ortadan kalkmasıdır. Bu durum, ABD doları hegemonyasını devirme mücadelesi veren Çin’in, para birimi Yuan’ın uluslararasılaşması stratejisine vurulan yıkıcı bir darbe olacak.

ABD/İsrail’in İran saldırılarının Çin için anlamı-1

İran’da Hamaney sonrası

Netanyahu’nun ABD/Trump’a baskı arayışı

Muskat’ta diplomasi: Riskler, tehditler, ihtiyatlılık

Barış Kurulu tartışmaları

Şam-SDG ateşkesi: ABD, SDG’den desteğini çekti

İran’daki protestolar: Değişim tartışmaları

ABD’nin uluslararası kuruluşlardan çekilmesi: Yeni izolasyonizm mi?

ABD’nin Venezuela müdahalesi: Sırada ne var?

Ramazan ömür içinde bir Leyle-i Kadirdir

‘Cehaletle savaş’ böyle mi olacaktı?

Ameliyatımı Demirel yaptı! (2)

Yardımlaşmanın zarif örneği

ABD/İsrail’in İran saldırılarının Çin için anlamı-1

“Ümmetim ahireti nasıl kazanacak?”

Dünyayı silah/sızlanmak kurtaracak

Kör nokta gerçeği görememektir

Radyodan sosyal medyaya mesaj

Bağımlılık ve Hürriyet-i Kalbiye (5) - Hürriyet mümkün mü?

ABD/İsrail’in İran saldırılarının Çin için anlamı-1

Trump: İran’da yeni lideri biz seçelim!

"Bu savaş çok büyük bir hata ve tamamen yasa dışı"

Mescid-i Aksa İmam Hatibi Şeyh Sabri, İsrail tarafından ifade vermeye çağrıldı

"Küba da çok yakında düşecek"

Çin muhtemel arz şokuna karşı tedbirler alıyor

Sri Lanka ikinci İran gemisinin kontrolünü ele aldı

Küresel çete, İran'daki ilkokula donanma üssüyle aynı anda saldırdı

ABD ordusunun mühimmat stoku gündemde

Antalya Kaş'ta 4,5 büyüklüğünde deprem

İran ordusu ile polisine "silah bırakma" çağrısı yaptı

Karadeniz'de 4 büyüklüğünde deprem

Depremde enkazında 10 kişi ölmüştü: Belük Apartmanı da ruhsatsız inşa edilmiş!

AB: Trump'ın tehditlerine "güçlü ve hızlı'' cevap vereceğiz

Zelenskiy: ABD, İran'ın 'Şahed' tipi İHA'larına karşı bizden destek talep etti

'A planınız başarısız oldu, B planınız da başarısız olacak'

Irak Cumhurbaşkanı'nın eşi Şanaz İbrahim: "Kürtleri rahat bırakın, biz kiralık silah değiliz"

Katar'a 4 Typhoon savaş uçağı daha gönderecek

Nahçıvan'daki İHA saldırısında İsrail'i suçladı

© Yeni Asya