menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Cumhuriyetin Yönetim Anlayışı Tam Olarak Kavranabildi mi?

17 0
30.10.2026

29 Ekim 1923 yılında kurulan Cumhuriyet’in temel işleyişi “Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir”. Yüz üç yıl önce sanayi devrimini kaçırmış, okuma yazma düzeyi sınırlı bir köy ve tarım toplumundan egemenliğin yurttaşlar tarafından sağlandığı cumhuriyet fikrini doğurmuştur. Bu cumhuriyet her yönüyle gücünü cumhurdan (halktan) alan bir yurttaşlar cumhuriyetidir. Yurttaşlar devletinin felsefesi laik-sosyal hukuk ilkesine dayanır. Cumhuriyetin temel ilkesi bireyin bilinci, bilgisi ve sağduyusuna dayanır.

Üç kıtaya yayılmış dönemin en güçlü gücü Osmanlı İmparatorluğu, neredeyse burnumuzun dibindeki İtalya, İspanya ve Portekiz’de başlayan Keşifler, Rönesans ve sonrasında Sanayi Devrimi’nin gelişimlerini, nedenlerini ve sonuçlarını göremediği/okuyamadığı için çağın bilimsel ve teknolojik gelişmişliğini kaçırmış oldu. Sanayi Devrimi’nin oluşturduğu yeni çağın koşullarından; yaygın eğitim, bilimsel ve teknolojik gelişmeler, ulus-devlet ve demokratikleşme talepleri Osmanlı’nın son dönemlerinde fark edilmiş, ancak çok geç kalınmış olduğu görülüyor. Dönemin nitelikli eğitim yetersizliğinin ötesinde, temel bilimler ve teknolojik gelişmelerin yarattığı ekonomik ve sosyal baskıların sonuçları, Birinci Dünya Savaşı sürecinde güç kaybederek Türkiye’nin Batı illerinde işgaline yol açtı. Osmanlı Devletinin yetkilileri Birinci Dünya Savaşı öncesindeki gelişmeleri fark etmiş, ancak medrese eğitimini aşamadıkları için Batı’dan yansıyan yenilikler Anadolu coğrafyasına yansıtılamamış, temel kurumsal yapılaşma sağlanamamıştır. Halkın talepleri ancak Meşrutiyet döneminden sonra sınırlı ölçüde karşılanmıştır.

Savaş sonrası Kurtuluş Savaşı’nda öncülük eden Mustafa Kemal ve arkadaşları, tarihsel gelişmenin yasalarına uygun olarak tabandan gelen etkiyle başarılı bir mücadeleyle özgürleşen ülkede Cumhuriyet fikrini topluma TBMM üzerinden benimsettiler. Bütün bu yokluk, yoksulluk ve çaresizlik koşulları altında her cephede kadını-erkeği, çocuğu ile toplumu Kurtuluş Savaşı fikri etrafına toplayarak işgalci batılı devletlere “Geldikleri gibi giderler” diyerek ülkeyi savaş meydanlarındaki........

© Turkish Forum