EDİRNE GEZİ NOTLARI: 7. BURMALI MİNARE VEYA ÜÇ ŞEREFELİ CAMİ

Ertesi gün erken saatte uçuşu olduğu için 13.00 gibi oğlumuzu uğurlamıştık. Sonra Ali Paşa Kapalı Çarşısına girip hem ihtiyaç hem de küçük esnafa destek babından bir şeyler alıyoruz. Sonra, yakındaki Selimiye ve Eski (Ulu) Cami ile birlikte Edirne’nin siluetini oluşturan Burmalı Camiye geliyoruz. Bölge nasılsa, kule yapılar dikilmeden, sit alanı ilan edildiği için siluet de, bazı eski yapılar da korunmuş. Gördüğüm kadarıyla devletin Edirne özelinde, tarihi eserleri ve hafızayı, mirası korumak, kurtarmak adına ciddi çabaları var. Mesela Topkapı’dan çok daha büyük olduğu anlaşılan Edirne Sarayı kazıları yapılıyor, geniş bir alanda ve aslına uygun onarılıyor.

Burmalı Minare Camisinin bir minaresinde üç şerefe var; bu nedenle Üç Şerefeli Cami diye de biliniyor. Her şerefeye minare içinden çıkılan ayrı bir yolu, merdiveni var imiş. Erken dönem Osmanlı mimarisinden Klasik döneme geçişte bir ara dönem, görkemli bir yapı. 4 minaresi var ve hepsi de farklı. Kuzeybatıdaki minare 3 şerefeli, güneydoğudaki 2 şerefeli, burmalı desenli. İki tane de tek şerefeli. Ortada etrafı revalarla çevrili geniş bir avlusu var. Fatih’in babası 2.Murat tarafından, 1437-1447 arasında Mimar Hacı Muslihiddin Ağa ve Mimar Şahabettin Usta. Avlusu revaklı, sütunlu minarenin Osmanlıdaki ilk örnek olduğu kabul edilir.  Büyük merkezi kubbe de, sonraki dönemde Mimar Sinan’a öncülük, örnek olan bir eden bir anıt yapıdır. 

Selimiye Camisi dünyadaki en büyük tek kubbeli yapılardan biri olup, Mimar Sinan’ın ustalık eseridir. 1575’te tamamlanmış, hâlen ibadete açık, bu dört minareli anıtsal yapı UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alır. Osmanlı klasik mimarisinin zirvesi. Osmanlı ve İslam mimarisinde tek destekli en geniş kubbeye sahip bir cami. Kubbesi 31,30 metre çapında ve 43,28 metre yüksekliğindedir; bu ölçüler Ayasofya’nın kubbesi genişliği ile hemen hemen aynı. Yükseklik, Ayasofya’da biraz daha fazla (55,6 metre). Ancak, Ayasofya’nın ayakta kalmasında Mimar Sinan’ın 16. yüzyılda eklediği kalın minareler, hem estetik hem de mühendislik açısından yapıyı güçlendirmiş ve depremlere karşı dayanıklılığını artırmıştır, diyor kaynaklar.

2023’den beri yenileme ve onarım işleri sürdüğünden, içine giremedik. 2026 Ramazan ayında açılacağı rivayeti dolaşıyordu dillerde. Edirne’nin kalbinde bu iki cami birbirine çok yakın, ama mimari ve tarihsel anlamda iki farklı dönemin sembolü. Zamanın ve mimarinin ilginç; önemli bir eşiğini gösteriyor. Bursa Ulu Camii ile yaşıt olan Edirne Eski Camii, Osmanlı’nın kuruluş ve toparlanma dönemini, Selimiye ise klasik çağın zirvesini temsil ediyor. Edirne’nin en yüksek noktasında, hâkim bir tepe üzerinde. Selimiye şehre yukarıdan bakan anıtsal bir yapı adeta. 

MİMARİNİN DİLİ NE DİYOR? SİMGESEL ANLAMLAR

Tek büyük kubbe, Allah’ın birliğini ve İslam’ın evrenselliğini temsil eder, bir simgedir. Kubbenin büyüklüğü, Hristiyan dünyasının Ayasofya’sına karşı bir meydan okuma olarak da yorumlanır. Dört minare, II Selim’in Osmanlı tahtında, İstanbul'un fethinden sonraki dördüncü padişah olduğunu simgeler. Minarelerin yüksekliği, Osmanlı Türk devletinin gücünü ve İslam’ın yüceliğini gösterir. Sekizgen plan, Cennet tasavvurundaki Cennetin sekiz kapısını simgeler. Osmanlı kimliğinde sekiz sayısı “tamlık” ve “sonsuzluk” ile ilişkilendirilir. Son cemaat yerinin, Avrupa’ya bakan cephesinde Fetih Suresi ve Ayetel Kürsi yazılıdır. Bu, Osmanlı’nın Batı’ya karşı İslam’ın koruyucusu rolünü ve fetih idealini sembolize eder. 

Külliye (1) yapısı, Medrese(2), Darülkurra(3) ve Arasta (4) ile birlikte Cami, Osmanlı’nın hem dini hem de sosyal düzenini temsil eder. Din, eğitim ve ticaret bütünlüğü. Selimiye Camii Osmanlı’da ilk tek kubbeli cami değildir; ancak Mimar Sinan’ın “ustalık eseri” olarak tek kubbeyi en büyük........

© tarihistan.org