Eylül 2026’da Sermaye Piyasası Kurulu, yedi portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunu tasfiyeye aldı. Bu fonlarda yaklaşık 455 bin yatırımcı vardı ve etkilenen tutar yüz milyarlarca lirayı buluyordu. İlk bakışta konu borsa ve fon piyasasıyla sınırlı gibi duruyor. Oysa birikim eridiğinde harcama kısılır, harcama kısılınca vergi tahsilatı da düşer. Kriz, verginin adil toplanıp toplanmadığı tartışmasını da yeniden açacaktır.

Yüksek enflasyon mevduatın alım gücünü eritince tasarruf fonlara yöneldi. Bazı fonlar az işlem gören ve birbiriyle ilişkili hisselerde yoğunlaştı. Fon alımı fiyatı yükseltti, yükselen fiyat getiriyi kâğıt üzerinde şişirdi, şişen getiri yeni yatırımcı çekti. Ağustos ayında bu hisselere sınır getirilince çıkış talepleri arttı. Fonlar herkese aynı anda ödeme yapacak nakdi bulamadı. Tabloda yazan değer ile ele geçen para birbirinden koptu. Vergi, gerçekleşen kazanç üzerinden alındığı için kazanç kâğıtta kalıp cebine girmeyince matrah da daralacaktır.

İlk etki, fon getirilerinden kesilen stopajda görülecektir. Getiri düşünce veya tasfiye sonrası ele geçen tutar azalınca bugün kesilecek vergi de düşecektir. Yatırımcının elinde kalan kayıp, ileriki yıllarda oluşacak kazancın vergisini de azaltacaktır. Muhasebede görünen değer ile tahsil edilen tutar farklı kaldıkça, beyan edilen gelir ile ekonomik gelir birbirini tutmayacaktır. Fiyatı piyasa değil fonun kendi alımları belirlediyse, bu kazancın gerçekten oluşup oluşmadığı sorusu da yanıtsız kalacaktır.

İkinci etki harcama vergilerinde ortaya çıkacaktır. Birikimi değer kaybeden hane, beyaz eşya, otomobil veya tatil gibi........

© Para Analiz