Savaşın genişleyen cephesi ve yeni komuta-kontrol sorunu…

Karadeniz’de bazı limanlarda bekleyen ya da seyir halinde bulunan ticaret gemilerine yapılan saldırılarda son dönemde artışlar yaşanmaya başlandı. Öncelikle denizde saldırıya uğrayan ticaret gemilerinde hayatlarını kaybeden Türk ve yabancı toplam 37 gemiadamına Allah’tan rahmet diliyor ve kendilerini saygıyla anıyorum.

24 Şubat 2022-26 Ağustos 2026 tarihleri arasında Rusya ve Ukrayna savaşının Karadeniz’e sıçraması kapsamında denizde saldırıya uğrayan ticaret gemilerinin bir dokümü Türk Armatörler Birliği web sitesinde rapor olarak yayınlandı. Rapor, istitastiksel kesin bir veri kaynağı olmaktan çok açık kaynaklardan elde edilen bilgilere dayanıyor.

Raporda, bahse konu tarihler arasında toplam 146 adet ticaret gemisinin değişik şekillerde saldırıya uğradığını görüyoruz. Türk sahipli ya da Türk kontrollü vurulan gemi sayısı (Türk bayraklı dahil) toplam 34, Türk Bayraklı vurulan gemi sayısı ise 5 olarak belirtilmiş. Genel olarak bakıldığında ise özellikle 2026 yılında saldırı sayısında önemli bir artış var. Takribi 82 adet gemiye değişik şekillerde saldırı yapılmış. Başka rapor ve kaynaklar da var elbette ve rakamlar günlük değişebiliyor. Bu durum başta ülkemiz olmak üzere siyasi ve ekonomik açıdan tüm kıyıdaş ülkeleri etkiliyor. Ancak bu yazıda meselenin güvenlik boyutuna bakacağız.

Karadeniz’deki saldırıların coğrafi alanında bir genişleme olduğu görülüyor. Saldırıların yayılım alanı; Kerç Boğazından Batı Karadeniz kıyı şeridi açıklarına ve İstanbul Boğazı girişinin 14-15 miline ve Sinop 50 mil açıklarına kadar bir profil çiziyor.

Ortaya çıkan yeni durum; artık Ukrayna veya Rus limanlarında ya da bunların yaklaşma sularında meydana gelen tehditlerin yarattığı risklerden çok farklı bir boyuta geçişi ortaya koyuyor. İlk başlarda Ukrayna açıklarına dökülmüş ve tellerinden kopmuş demirli yüzen mayınlardan konuşurken şimdilerde SİHA, USV, dron ve füzelerle yapılan saldırıları tartışıyoruz.

Armatörler Birliğinin raporunu dikkate aldığımızda; Rusya tarafından vurulan gemilerin önemli bir kısmının Ukrayna limanlarına tahıl, mısır, ayçiçek yağı vb. taşıyan gemiler olduğu görülüyor. Ukrayna tarafından ise daha çok gölge filo olarak isimlendirilen Rus tankerlerinin hedef alındığı anlaşılıyor.

Karadeniz’deki klasik seyir emniyeti usullerinin ve ISPS kapsamında uygulanan gemi ve liman güvenliği önlemlerinin yetersiz kaldığı yeni bir durumu yaşıyoruz.

Diğer yandan; Londra deniz sigortası piyasasının, ticaret gemilerine yönelik saldırıların artması nedeniyle Karadeniz’de yüksek risk kapsamında değerlendirilen alanı genişlettiği haberleri yayınlanmaya başladı.

Her iki tarafta da askere alma sıkıntıları büyüyor. Bu nedenle taraflar başka ülkelerden asker getirme girişimlerinde bulunuyor. Ama savaş da devam ediyor. Armatörler Birliğinin Raporunda; resmi olmamakla birlikte, saldırıya uğrayan 146 geminin 47’si (2) Ukrayna, 93’ü ise (d) Rusya tarafından yapıldığı görülüyor. 5 geminin mayına çarparak hasar gördüğü, 1 geminin ise kimin tarafından vurulduğunun bilinmediği bildiriliyor. Rusya’nın bu konudaki durumunu başka bir yazıda ele alacağım.

Ancak, saldırıların sayısı ve oranı Rusya’ya kıyasla daha düşük görünse de burada Ukrayna’ya özellikle dikkat edilmesi gerekiyor. Çünkü son dönemdeki saldırılar, Türkiye’nin karasularına çok yakın bölgelerde gerçekleşirken, bazı olayların kasıt unsuru taşıyabileceği yönünde soru işaretleri oluşturuyor. Saldırıların coğrafi olarak genişlemesinde Ukrayna kaynaklı saldırıların etkisi olduğu görülüyor.

Bunu biraz inceleyelim.

Örneğin; Mart 2026'da bir Türk şirketinin yönetiminde olan Sierra Leone bayraklı bir tanker İstanbul Boğaz'ının 15 mil açığında seyrederken vuruldu. Novorossiysk'ten petrol yüklü kalkan gemi karasularımızın yakınına gelince vuruluyor. Geminin Rusların ‘‘Gölge Filo’’suna bağlı bir unsur olduğu iddia ediliyor. Ancak bu geminin burnumuzun dibinde vurulması elbette manidar.

Bir diğer örnek ise ağustos ayında sebze taşıyan bir gemimiz, Tuapse açıklarında 3 dronun hedefi oldu. Saldırıda gemide yangın çıktı ve 5 denizcimiz yaralandı. Bu saldırı Rusya’ya yapılan ticarete engel olma maksadını taşıyor diyelim. Peki yardıma giden diğer gemimizin uluslararası sularda yine bir drone saldırısına uğramasına ne diyeceğiz? Ukrayna'nın Ankara Büyükelçisi, Karadeniz'deki bu saldırılarla ilgili bilgi ve açıklama talep edilmek üzere Dışişleri Bakanlığı'na çağrıldı.

Ukrayna’nın 2022 yılından günümüze kadar Karadeniz’de yüzen ve uçan dronlar ile ticaret gemilerine saldırmaya başladığı biliniyor. Bununla da kalmayıp 06 Temmuz 2026 tarihinde ‘‘Operation MoLoChKa’’ isimli (МОсква Ляже Через Крим-Moscow will fall through Crimea) yeni ve özel dron ağırlıklı harekât başlattı. Ukrayna’nın bu........

© ngazete