menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Η “σοβιετολογική φυλή” των ΗΠΑ

27 0
26.05.2026

Στις 20 Απριλίου 1967, δύο μήνες μετά τις αποκαλύψεις του Ramparts και των New York Times για τη μυστική χρηματοδότηση μιας τεράστιας πολιτιστικής επιχείρησης από τη CIA, ο Jason Epstein —συνιδρυτής του New York Review of Books— δημοσίευσε ένα δοκίμιο που έμελλε να καθορίσει την κατανόηση του Πολιτιστικού Ψυχρού Πολέμου. Ο τίτλος του ήταν λιτός: “The CIA and the Intellectuals”. Η ουσία του ήταν εκρηκτική.

«Δεν επρόκειτο», έγραφε ο Epstein, «για την εξαγορά και διαφθορά μεμονωμένων συγγραφέων και ακαδημαϊκών, αλλά για τη δημιουργία ενός αυθαίρετου και τεχνητού συστήματος αξιών, μέσω του οποίου προωθούνταν ακαδημαϊκό προσωπικό, διορίζονταν εκδότες περιοδικών και επιδοτούνταν και δημοσιεύονταν ερευνητές — όχι κατ’ ανάγκην με βάση την αξία τους, αλλά με βάση τις πολιτικές τους αφοσιώσεις».

Πρόκειται για μια από τις πιο διεισδυτικές αναλύσεις του τρόπου με τον οποίο οι δυτικές μυστικές υπηρεσίες έχτισαν, μέσα στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, ολόκληρη «σοβιετολογική φυλή»: ένα οικοσύστημα ακαδημαϊκών, δημοσιογράφων, εκδοτών, εκδοτικών οίκων, καλλιτεχνών — ακόμη και σκηνοθετών — που η αποστολή τους ήταν η ιδεολογική αντιπαράθεση με τη Σοβιετική Ένωση.

Η πιο ορατή πλευρά αυτής της εκστρατείας είναι ο κινηματογράφος. Δεν χρειάζεται κανείς να αναζητήσει μυστικά έγγραφα — αρκούν οι ίδιες οι ταινίες.

Η εποχή Reagan: το αποκορύφωμα (1984-1988)

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, μετά την εκλογή του Ronald Reagan, μια σειρά υψηλών εισπράξεων ταινιών αναβίωσε το αντι-σοβιετικό φαντασιακό:

Red Dawn (1984): Σοβιετική εισβολή σε αμερικανική κωμόπολη του Κολοράντο, την οποία αντιστέκονται οι «Wolverines», μια ομάδα εφήβων. Πρώτη ταινία με χαρακτηρισμό PG-13.

Rambo: First Blood Part II (1985): Ο John Rambo επιστρέφει στο Βιετνάμ για να ελευθερώσει αμερικανούς αιχμαλώτους.

Rocky IV (1985): Ο Rocky Balboa εναντίον του υπερ-ντοπαρισμένου Σοβιετικού Ivan Drago.

Invasion U.S.A. (1985) με τον Chuck Norris.

Amerika (1987): τηλεοπτική μίνι-σειρά για ΗΠΑ υπό σοβιετική κατοχή.

Rambo III (1988): ο Rambo βοηθά τους μουτζαχεντίν εναντίον των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν.

Όπως ανέφεραν Σοβιετικοί πολιτιστικοί παράγοντες σε συνέντευξη τύπου μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Γενεύης το 1985, σύμφωνα με αποχαρακτηρισμένο έγγραφο της CIA πρόκειται για ταινίες που καλλιεργούν την «παθολογία του μίσους». Οι ήρωες των ταινιών σκοτώνουν «κόκκινους» και Ρώσους και όχι για χρήματα.

Το «consortium» — όπως το ονόμαζε ο Epstein

Πίσω από τις ταινίες κρυβόταν ένας πολύ πιο εκτεταμένος μηχανισμός: αυτό που ο Epstein αποκάλεσε «consortium» — έναν συνδυασμό, εν μέρει μυστικό, εν μέρει φανερό, της CIA, του State Department και των μεγάλων ιδρυμάτων (Ford, Rockefeller, Carnegie).

Congress for Cultural Freedom (1950-1979)

Ιδρύθηκε στο Δυτικό Βερολίνο τον Ιούνιο του 1950. Στο απόγειό του, το CCF δραστηριοποιούνταν σε 35 χώρες, εξέδιδε πάνω από 20 περιοδικά, διοργάνωνε εκθέσεις και συνέδρια.

Encounter, Der Monat, Preuves, Forum — τα περιοδικά της σιωπηρής γραμμής

Το περιοδικό ναυαρχίδα ήταν το αγγλικό Encounter, που ιδρύθηκε το 1953 από τον ποιητή Stephen Spender και τον δημοσιογράφο Irving Kristol.

Σύμφωνα με την........

© news247