Dijital toprağın yeni sahipleri
Telefon cebimizde duruyor sanıyoruz. Belki de yanılıyoruz. Çoğu zaman biz onun içinde duruyoruz.
Sabah gözümüzü açıyoruz. Haberi oradan görüyoruz. Alışverişi oradan yapıyoruz. Yol tarifini, banka işlemini, yemek siparişini, arkadaş sohbetini, hatta öfkemizi bile aynı camın içine sığdırıyoruz. Bir esnaf müşteriye ulaşmak için platforma bakıyor. Bir yazar okura ulaşmak için algoritmanın keyfini bekliyor. Bir genç görünür olmak için trend peşinde koşuyor. Bir şirket büyümek için buluta bağlanıyor.
Peki bütün bu düzenin tapusu kimde?
Teknofeodalizm denilen tartışmanın özü bu soruda saklı. Kavram ağır gelebilir ama anlattığı şey çok basit. Eskiden toprağı tutan güçlüydü. Sonra fabrikayı, bankayı, limanı, enerji hattını tutan güçlendi. Bugün bunların yanına yeni bir mülkiyet alanı eklendi: veri, platform, bulut, algoritma ve görünürlük.
Bir dükkânınız olduğunu düşünün. Malınız iyi. Fiyatınız makul. Müşteriniz de var. Fakat haritada görünmüyorsanız, arama sonucunda çıkmıyorsanız, sosyal medyada keşfete düşmüyorsanız, e-ticaret sitesinde üst sıralara taşınmıyorsanız işiniz zor. Ürün sizindir ama yol başkasınındır. Tezgâh sizindir ama kalabalığın nereden akacağına başkası karar verir.
İşte tuzak burada başlar. Platform size Pazar açar. Başta güzel görünür. Daha çok müşteriye ulaşırsınız, daha hızlı satarsınız, sesiniz daha uzağa gider. Sonra komisyon artar. Reklam vermeden görünemezsiniz. Müşteri verisine tam erişemezsiniz. Kurallar değişir, itiraz edecek muhatap bulamazsınız. Bir sabah........
