7–11 Ekim 2026 tarihleri arasında 78. kez düzenlenen Frankfurter Buchmesse, dünyanın dört bir yanından yayıncıları, yazarları ve sektör profesyonellerini Frankfurt’ta buluşturuyor.

Yayıncılığın Küresel Buluşma Noktası

Frankfurt Kitap Fuarı'na girildiğinde ilk karşılaşılan şey kitaplardan çok fuarın ölçeği oluyor. Farklı ülkelerden yayınevleri, edebiyat ajansları, kültür kurumları, çevirmenler, yazarlar, teknoloji şirketleri ve yayıncılık profesyonelleri aynı alan içinde buluşuyor. Salonlarda kitaplar sergileniyor, yazarlar okurlarla bir araya geliyor; ancak fuarın önemli bir bölümü aynı zamanda uluslararası yayıncılık sektörünün ticari görüşmelerine ayrılıyor.

Frankfurter Buchmesse 2026, bu yönüyle yalnızca bir kitap fuarı değil, uluslararası yayıncılığın hak ve lisans pazarlarından biri olarak öne çıkıyor. Fuarın kendi tanımında da hak ve lisans ticareti yayıncılık sektörünün merkezindeki faaliyetlerden biri olarak gösteriliyor. Edebiyat eserlerinden çocuk kitaplarına, akademik içeriklerden film, oyun ve sanal gerçeklik projelerine kadar farklı içerik türleri burada uluslararası dolaşıma açılıyor.

Bu nedenle Frankfurt'ta kitabın kendisi kadar, kitabın arkasındaki sistem de görünür hale geliyor.

Bir Kitabın Yolculuğu Frankfurt’ta Başlıyor

Kitabın başka bir ülkede yayımlanması, okurun kitapçı rafında gördüğü son aşamadan çok daha önce başlayan bir sürecin sonucu.

Yayıncılar, edebiyat ajanları ve hak temsilcileri Frankfurt'ta farklı ülkelerde yayımlanabilecek eserler için görüşmeler yapıyor. Çeviri hakları, ülke bazında yayın hakları, farklı formatların lisansları ve eserlerin başka mecralara uyarlanması bu görüşmelerin başlıca konuları arasında.

Fuarın hak ticareti açısından önemini Frankfurt Rights Meeting'in 40. yılı da gösteriyor. İlk kez 1987'de “International Rights Directors Meeting” adıyla düzenlenen toplantı, bugün uluslararası hak ve lisans profesyonellerinin önemli buluşmalarından biri. 2026 programı “Rights Then. Rights Now” başlığıyla hazırlanırken yapay zekânın hak ticaretine etkisi, Fransızca konuşulan pazarlarda hak satışı, çocuk ve gençlik yayıncılığındaki haklar ve İngilizce konuşulan pazarlarda daha fazla çeviri eserin yayımlanması gibi konular gündeme alınıyor.

Dolayısıyla Frankfurt'taki yayıncılık trafiğinin önemli bir bölümü kitap raflarında değil, toplantı masalarında gerçekleşiyor.

Bir Türkçe kitabın Almancaya, İngilizceye veya başka bir dile çevrilmesi; bir Çek romanının farklı bir Avrupa ülkesinde yayımlanması ya da Asya'dan çıkan bir eserin başka bir pazara taşınması, bu uluslararası hak ağının içinde şekilleniyor.

Frankfurt'un önemi de burada ortaya çıkıyor: Kitapların yalnızca nerede basıldığı değil, hangi ülkelerde okunacağı ve hangi dillere taşınacağı da bu sistem içinde belirleniyor.

Yapay zekâ artık yayıncılığın konusu

2026 fuarının profesyonel programında en fazla öne çıkan başlıklardan biri yapay zekâ.

Fuar programında akademik yayıncılıkta yapay zekâ kullanımı, kitapların yapay zekâ destekli arama sistemlerinde daha görünür hale gelmesi, Asya yayıncılık sektöründe yapay zekâ uygulamaları ve kültür alanında yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin güvenilirliği gibi başlıklar yer alıyor. “AI in Culture: Truth or Fiction?” başlıklı oturum da yapay zekâ ile kültür arasındaki ilişkiyi doğrudan tartışmaya açıyor.

Ancak yayıncılık açısından yapay zekânın asıl tartışması yalnızca teknolojinin ne yapabildiği değil.

Bir yazarın kitabının yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde hangi koşullarda kullanılabileceği, bu kullanımın telif açısından nasıl değerlendirileceği, çeviri ve editörlük süreçlerinde insan emeğinin nasıl korunacağı ve yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin güvenilirliğinin nasıl denetleneceği de sektörün gündeminde.

Bu tartışmaların hukuki boyutu da hızla gelişiyor.

Bu nedenle Frankfurt'taki yapay zekâ tartışması teknoloji sektörünün dışındaki bir konu değil. Doğrudan yayıncının, yazarın, çevirmenin ve hak sahibinin ekonomik ilişkilerini ilgilendiriyor.

Kitap artık tek bir format değil

Yayıncılıktaki dönüşüm yalnızca yapay zekâyla sınırlı değil. Sesli kitap ve podcast sektörü de Frankfurt programında önemli bir yer tutuyor.

Frankfurt Audio'nun genişleyen programında yayıncılar, teknoloji şirketleri, sesli içerik üreticileri ve hizmet sağlayıcıları bir araya geliyor. Sesli kitap üretiminin geleceği, yeni teknolojiler ve yapay zekânın ses üretimindeki kullanımı sektörün tartıştığı konular arasında.

Bu dönüşüm, yayıncılık sektörünün ürün tanımını da genişletiyor.

Aynı eser basılı kitap olarak yayımlanabiliyor, e-kitaba dönüşebiliyor, seslendirilebiliyor, podcast formatında yeniden değerlendirilebiliyor veya başka bir dijital platformda okura ulaşabiliyor.

Kitap böylece tek bir fiziksel nesne olmaktan çıkıp farklı formatlarda dolaşan bir içeriğe dönüşüyor.

Bu dönüşümün başka bir sonucu da yayıncılık şirketleriyle teknoloji şirketleri arasındaki ilişkinin güçlenmesi. Sesli kitap platformları, dijital dağıtım sistemleri ve yapay zekâ tabanlı araçlar yayıncılık zincirinin giderek daha fazla parçası haline geliyor.

Sesli kitaplara yönelik ilginin hızla büyümesi, Spotify’ın........

© Milat