menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

“Rozet siyaseti” ve hayatın gerçekleri

14 0
07.11.2026

“Bir mümin ile bir kâfir denize girse, yalnızca yüzmeyi bilen kurtulur. Çünkü Allah cahilleri kayırmaz.”

Mısırlı düşünür, hekim ve yazar Mustafa Mahmud’a atfedilen bu söz, basit bir fizik kuralını hatırlatmakla kalmaz. Siyasetin ve insan psikolojisinin üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir soruyu da gündeme getirir: İnsanlar neden kendi hayatlarını zorlaştıran siyasi tercihleri savunmaya devam edebilir? Neden devasa krizler bile bildik ezberleri bozmaya yetmeyebilir?

İdeolojik tartışmaların ötesinde, bu söz insanı hayatın değiştirilemez gerçekleriyle yüzleştirir. Dalgalar yükselip su boğaza dayandığında, hangi partiye üye olduğunuzun, hangi mahalleye ait olduğunuzun ya da hangi sloganı attığınızın bir önemi kalmaz. O anda belirleyici olan, koşulları doğru değerlendirmek ve gerekli bilgi ve beceriyle hareket edebilmektir. Su, kim olduğumuza değil, doğa yasalarına göre hareket eder. Sözün verdiği ders de budur: “Allah cahilleri kayırmaz.” Gerçek kurtuluş, bilgi ve liyakatle mümkündür. Liyakat ise öngörü, doğru karar ve sorumluluk gerektirir. Hiçbir kimlik veya aidiyet bunların yerini tutamaz.

Peki madem gerçeklik bu kadar tarafsız, siyaset neden onun yerine başka gerçeklikler koymaya çalışır? Çünkü insan her zaman gerçekle yüzleşmeye hazır değildir. Belirsizliğin yarattığı kaygıyı azaltmak, inançlarını ve aidiyetlerini korumak için bazen gerçeğin kendisinden çok, inanmak istediği anlatıya tutunur. Siyasi anlatılar da bu ihtiyaca seslenir. Bize konforlu kaleler inşa eder, “biz ve onlar” kavgalarıyla yapay rüzgârlar yaratır. Bu hayal siyaseti, faturası geleceğe kesilmiş, yüksek faizli bir borç gibidir. Güdülenmiş akıl yürütme ve güdülenmiş kuşkuculuk araştırmaları, insanların inançlarıyla çelişen bilgiler karşısında her zaman fikirlerini değiştirmediğini; kimi zaman mevcut inançlarını koruyacak açıklamalara yöneldiğini gösterir. Böylece illüzyon, gerçeklikle karşılaştıkça yeniden gerekçelendirilir.

Bu noktada Fransız sosyolog Baudrillard’ın düşüncesi önem kazanır. Ona göre medya, yalnızca gerçekliği yansıtmaz; insanların gerçekliği algılama biçimini de şekillendirir. Bazen insanlar, yaşananlardan çok kendilerine sunulan görüntüleri ve anlatıları gerçek kabul etmeye başlar.

Bilkent Üniversitesi’nden Ioannis N. Grigoriadis ile araştırmacı Onur T. Karabıçak, Baudrillard’ın düşüncesinden hareketle Türkiye’deki ana akım........

© Medya Günlüğü