Προχθές το βράδυ, χαζεύοντας μηχανικά τις νέες κυκλοφορίες σε μια από τις γνωστές πλατφόρμες streaming που έχουν αντικαταστήσει τη βόλτα στα βιντεοκλάμπ με την αποστειρωμένη λάμψη των πίξελ, έπεσα πάνω σε ένα ακόμα τρέιλερ. Ήταν το remake μιας ταινίας των ’90s. Ή μάλλον, το sequel ενός reboot μιας τριλογίας που είχε ήδη ξεζουμιστεί στις αρχές των ’00s. Οι ίδιοι ηθοποιοί, εμφανώς γερασμένοι αλλά «σιδερωμένοι» από το ψηφιακό μακιγιάζ, τα ίδια μουσικά θέματα σε ελαφρώς πιο επική ενορχήστρωση, οι ίδιες ατάκες-κλειδιά που σερβίρονται ως δόλωμα για το θυμικό. Ο κινηματογράφος, σε μια κρίση απόλυτης δημιουργικής ακράτειας, δεν μπαίνει καν στον κόπο να κρύψει την τεμπελιά του. Ξέρει ότι το οικείο πουλάει, ξέρει ότι ο φόβος του καινούριου είναι ο καλύτερος πελάτης του ταμείου.

Στο Instagram η ροή είχε ήδη πλημμυρίσει από τις πρώτες εικόνες μιας ακόμη εγχώριας τραγωδίας, από αυτές που στην Ελλάδα τις καταναλώνουμε πλέον με τη συχνότητα πρωινού καφέ, ενώ σε άλλες πλατφόρμες τα σχόλια απαξίωσης για τη Eurovision δεν είχαν τελειωμό . Και τότε με χτύπησε η τρομακτική ομοιότητα. Η αντίδραση του ψηφιακού όχλου ήταν ένα ακριβές καρμπόν από προηγούμενες καταστροφές. Τα ίδια οργισμένα copy-paste κείμενα, τα ίδια μαύρα τετράγωνα, οι ίδιες πένθιμες φωτογραφίες με ένα δακρύβρεχτο graphic design, οι ίδιες ατάκες περί «ντροπής» και «χώρας-μπουντρούμι».

Σε ελάχιστα λεπτά, η φρίκη είχε κωδικοποιηθεί, είχε ταξινομηθεί με το κατάλληλο hashtag και είχε μετατραπεί σε content θυμίζοντας κακοφτιαγμένο remake οργής, έτοιμο προς άμεση κατανάλωση και ψηφιακή ανακύκλωση.

Ο αλγοριθμικός λήθαργος της άνεσης

Δεν είναι σύμπτωση. Ζούμε στην εποχή του απόλυτου κορεσμού, όπου τίποτα πραγματικά νέο δεν επιτρέπεται να γεννηθεί, επειδή το ρίσκο του πρωτότυπου κοστίζει ακριβά. Η βιομηχανία του θεάματος και οι αρχιτέκτονες της ψηφιακής μας καθημερινότητας ανακάλυψαν το ιερό δισκοπότηρο της κερδοφορίας, τη διαχείριση της ανθρώπινης ανάγκης για ασφάλεια. Όταν το παρόν μοιάζει με ναρκοπέδιο και το μέλλον με δυστοπική απειλή, το παρελθόν φαντάζει ως το μοναδικό ασφαλές καταφύγιο.

Ο αλγόριθμος είναι ο μεγάλος νεκροθάφτης του μέλλοντος. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μελετά τις συνήθειές μας, καταγράφει τους παλμούς της νοσταλγίας μας και μας σερβίρει συνεχώς μια λούπα από οικείες εικόνες. Σου άρεσε εκείνη η σειρά του 1995; Ορίστε άλλες δέκα που τη μιμούνται. Σου λείπει η αισθητική των ’80s; Δες μια ταινία γυρισμένη με φίλτρο VHS, άκουσε μια synthwave μπάντα, αγόρασε ένα φούτερ με ξεθωριασμένο λογότυπο.

Αυτή η «αισθητική της αποχαύνωσης» δεν είναι απλώς μια αθώα καταναλωτική τάση. Είναι μια πολιτική πράξη επιβολής σε μια κοινωνία που επιλέγει να κοιτάζει μόνο προς τα πίσω, σε μια κοινωνία που έχει παραιτηθεί από το δικαίωμα να σχεδιάσει το αύριο.

 Το Fast-Forward της οργής & ο ακτιβισμός του καναπέ

Αυτή η πολιτισμική παθητικότητα μεταφέρεται αυτούσια και στο πεδίο της κοινωνικής αντίδρασης. Ο τρόπος που εξεγειρόμαστε σήμερα έχει τη δομή και τη διάρκεια ενός Instagram Story, διαρκεί ακριβώς 24 ώρες, καταναλώνει τεράστια αποθέματα συναισθηματικής ενέργειας και μετά εξαφανίζεται χωρίς να αφήσει κανένα απολύτως ίχνος στην πραγματική ζωή.

Έχουμε αναπτύξει μια κουλτούρα fast-forward ακτιβισμού και κάθε φορά που η πραγματικότητα μας ξερνάει κατάμουτρα τη σαπίλα της, είτε πρόκειται για τα Τέμπη, είτε για μια γυναικοκτονία, είτε για την κρατική αυθαιρεσία, ενεργοποιείται το ψηφιακό πρωτόκολλο της........

© Kouti Pandoras