Vuur en as: hoe Europa zijn bossen maakte

Promovendus/schrijver

Net zoals vorig jaar stond de zomer van 2026 in het teken van bosbranden. Europa als geheel bleef onder het record van 2025, maar Frankrijk, Italië en Spanje zagen duizenden vierkante kilometers in rook opgaan. Stand eind augustus: 620.000 hectare verbrand bos.

Nu is het thema “bos” in de ambtelijke informatiemachine een nogal warrig onderwerp. Volgens Eurostat beschikt Europa over zo’n 160 miljoen hectare bos – een kleine 40% van het Europese grondgebied. De definitie van bos die aan dit verheugende cijfer ten grondslag ligt: “een bos is gebied met een kroonbedekking (of gelijkwaardige staande voorraad) van meer dan 10% en een oppervlakte van meer dan 0,5 hectare.” Met de Europese bossen lijkt het goed te gaan; sinds 1850 (een jaar waarin hout de voornaamste brandstof van het Europese vasteland was) is het bebost oppervlak met zo’n 40 miljoen hectare toegenomen. Zo bezien lijkt het met die branden nog wel mee te vallen.

Het probleem zit hem echter in de veranderende aard van het Europese bos. Ik ben de laatste jaren veel in Galicië, waar deze verschuiving moeilijk te missen is. De meest voorkomende boomsoort in Galicië is de eucalyptus. Deze snelgroeiende soort is een favoriet van bosbouwers, die ze kweken voor de pulp- en papierindustrie; zijn snelle verspreiding is economisch gemotiveerd. Maar deze van oorsprong Australische boom verspreidt zich ook buiten zijn plantages, waar hij het de autochtone soorten moeilijk maakt door met zijn extreem snelle groei water aan de bodem te onttrekken, schaduw te werpen, en stoffen vrij te laten die de kieming van andere planten remmen (allelopathie). Bovendien is de eucalyptus een pyrofyt, of vuurminnende boom: bladeren en schors zitten vol brandende oliën die na verloop van tijd een droog, brandbaar tapijt vormen, en de hittebestendige zaden ontkiemen massaal in de voedzame as na een........

© Joop