Ben Dağlarda Daha Beyazdım...
Orson Welles'in Yurttaş Kane filminde, servetiyle, gazeteleriyle, gücüyle bir döneme hükmeden Charles Foster Kane, ölürken tek bir kelime söyler:
Ardında bıraktığı onca şeyin arasında, son nefesinde hatırladığı, çocukluğundan kalma bir kızağın adıdır.
Bir ömür boyunca kazanılanların karşısında, çocukluğun karları üzerinde bırakılmış küçücük bir kızak.
İnsan düşünmeden edemiyor.
Kane o kızağı mı özlemişti?
Yoksa o kızağın üzerinde oturan çocuğu mu?
Belki de insan, hayatının sonunda sahip olduklarını değil, sahip olmak uğruna geride bıraktıklarını hatırlıyor.
Ve insanın içinde, cevap vermekten çekindiği bir soru beliriyor:
İnsan, hayatını biraz da henüz ulaşamadığı şeylerin hayaliyle kuruyor.
Bir gün... diye başlayan cümlelerle.
Bir gün şu okulu bitirirsem, şu işi başarırsam, şu eve kavuşursam, şu makama gelirsem...
O gün geldiğinde mutlu olacağına inanıyor.
Ardından, bir zamanlar uzak görünen şey gündelik hayatının sıradan bir parçasına dönüşüyor.
Hayalini kurduğu ev artık yalnızca evi.
Ulaşmak istediği makam, her sabah gittiği işi.
Bir zamanlar büyük bir mutluluk saydığı başarı, başkalarının yeni başarıları yanında küçülmeye başlıyor.
Bir ömür peşinden koştuğu servet, üzerinde rakamlar yazılı kâğıtlara; sahip olmak için yıllarını verdiği mülkler, çekmecelerde saklanan tapulara dönüşüyor.
Çok garip... İnsan hayatının en kıymetli yıllarını, sonunda yalnızca sahibi olduğunu gösteren belgelere sığdırıyor.
İnsan, ulaştığı yere alışıyor.
Alışamadığı, artık orada da mutlu olamayışı.
Daha fazlasını istemek her zaman yanlış değil elbette.
İnsan gelişmek, üretmek, daha iyi yaşamak ister.
Fakat bir zamanlar hayatımızı güzelleştireceğine inandığımız şeyler, ne zaman hayatımızın ölçüsüne dönüşüyor?
Ne zaman sahip olduklarımızla değil, başkalarının sahip olduklarıyla yaşamaya başlıyoruz?
Jack London’ın Martin Eden romanındaki genç adam da bir ömür kendisini kabul ettirmeye çalışır.
Yoksulluktan çıkar, okur, yazar, mücadele eder.
Kimsenin yüzüne bakmadığı günlerden, herkesin kendisini alkışladığı günlere ulaşır.
Ama beklediği mutluluk gelmez.
Dün kendisini küçümseyenler bugün hayranıdır. Değişen Martin midir, yoksa insanların ona bakışı mı?
Bir zamanlar uğruna yaşadığı başarı, şimdi neden içindeki boşluğu dolduramamaktadır?
Kane de, Martin de...
İkisi de bir yerlere vardı.
Ama vardıkları yerde, yola çıktıkları insanı bulabildiler mi?
İnsanın en büyük başarısı, hayalini kurduğu yerlere ulaşması değil; oralara vardığında, yola çıktığı insanı hâlâ yanında bulabilmesidir.
Peyami Safa'nın Fatih-Harbiye romanında Neriman, İstanbul'un iki semti arasında gidip gelir.
Ama onu asıl yoran tramvayın yolu değildir.
Bir tarafta doğup büyüdüğü hayat, öte tarafta kendisini çağıran başka bir dünya...
Bir süre sonra, eskiden sevdiği şeyler bile gözüne başka görünmeye başlar.
Çünkü insan yalnızca yeni bir hayatı arzulamaz.
O hayata yakışabilmek için eski kendisinden de uzaklaşır.
Daha dün kendisini........
