Bizim kuşağın çocuklarına kimse “Odana geç, kitabını oku!” demedi. Zira kendimize ait odamız da yoktu, muhtemelen yüzlerce kitabımız da. Kitap okuma eylemi ise söylenince yapılacak bir şey değildi. Hatta bizden önceki kuşağın birçoğunun evinde kitap dahi yoktu ama içlerinden entelektüeller, münevverler çıktı. Ben çocukken anne babalar çocuklarına “yeter yavrum okuduğun, gözlerin bozulacak, söndür ışığı da uyuyalım” dediğini anımsarım. Bizim kuşak tüm bunlara rağmen bulduğu her kitabı okur, dergileri takip eder, gazete bayilerinde çizgi roman sırası bekler, kütüphanelere üye olur, kitaplardan kurduğu dünyasında yaşar giderdi. Kitap okuma alışkanlığı, nitelikli okuma kültürü, okuma kültürü gibi tabirler bugünün yahut son on yılın ebeveynlerinin sorunudur.

Teknolojiyi dozunda kullanamayan anne babalar, medya okuryazarlığında maalesef iyi bir sınav verememiştir. Global dünyanın trend alışkanlıkları, popüler kültür ve benzeri durumlar sosyal medya aracılığıyla çocuklara ve ergenlik dönemindeki gençlere hızla ulaşmış, ebeveynlerin çocuklar üzerindeki gücü hızla azalmıştır. Son dönemde birçok konferansımda olayın vahametini anlayan bazı aileler “Çocuğumun kitap okuması için neler yapabilirim? Çocuğumu ekrandan nasıl uzak tutarım? Çocuğum kitap okurken çok sıkılıyor, dikkati çabuk dağılıyor, bu noktada neler tavsiye edersiniz?” gibi sorular soruyorlar.

Öncelikle unutmayalım ki, hiçbir yazarın/öğretmenin/akademisyenin elinde sihirli bir değnek yok. Günümüz çocuklarına ulaşmak ise tüm zamanlara göre en zoru. 50 sene sonra bugünleri arar mıyız bilinmez lakin bugün elbirliğiyle bir şeyler yapmazsak kültürel mirasımızı ve dilimizi gelecek kuşaklara aktarmada eksik kalacağımız aşikâr. Her dönemin kendine has sorunları olduğu için bugün de çocukların kitaplarla yeniden sıkı bir bağ kurması yönünde gerekli çabayı tüm yetişkinler olarak sarf etmeliyiz.

Zira bir çocuğun hayatına giren her kitap ona yalnızca birkaç sayfalık bir okuma serüveni sunmaz; düşünme biçimini, söz varlığını, estetik beğenisini ve dünyayı algılama biçimini de besler. Kitap salt bir eğlence aracı olarak da algılanmamalıdır. Bu yüzden çocuklarla kitap arasındaki bağı yalnızca “okuma alışkanlığı” başlığı altında değerlendirmek eksik kalır. Asıl hedef yaşam boyu sürecek, çocukta kimlik inşa edecek bir okuma kültürü oluşturmaktır.

Okuma kültürü, kitabın günlük hayatın doğal bir parçası hâline gelmesiyle oluşur. Kitapla büyüyen çocuk sorularına kitaplarda cevap arar, merakını okumayla besler ve zamanla kendi iç dünyasını da kitapların rehberliğinde zenginleştirir. Nitelikli bir okuma kültürüne sahip olan çocuk kitapların içeriğinin sakıncasız olması kaydıyla iyiyle kötüyü, doğruyla yanlışı ayırt eder.

Günümüzde çocukların karşısında sayısız dijital uyaran bulunuyor. Bunun yanı sıra kültürümüze uygun olmayan manga türleri çocuklar arasında oldukça yayınlanmış durumda. Burada başta aileler olmak üzere, öğretmenlere, yazarlara, yayıncılara ve bilhassa resmî kurumlara büyük görevler düşüyor.

Çünkü dijitalleşmenin hızla yayıldığı bir çağda kitabın sakin ritmini çocuklara sevdirmek........

© İnsaniyet