Türkiye’de sokak köpekleri meselesi uzun zamandır bir hayvan sevgisi tartışması olmaktan çıktı. Sorun artık yalnızca sokakta kaç köpek olduğu, belediyelerin görevini yapıp yapmadığı ya da hayvanların nasıl korunacağı meselesi değildir. Daha temel bir noktaya gelmiş durumdayız. Bir toplum, insan hayatına hangi değeri verir? Ve daha da önemlisi, insan hayatını korumak söz konusu olduğunda neden bazı insanlar ahlâkî pusulalarını kaybeder?

Bir çocuğun okula giderken köpek sürüsünden kaçması, bir yaşlının sokakta yürümekten korkması, insanların bisiklet sürerken ya da işe giderken saldırıya uğraması normal değildir. Bunları normalleştiren bir toplum da sağlıklı değildir. Sokakların insanlarla hayvanların kontrolsüz biçimde ortak yaşam alanına dönüştürülmesi, doğaya saygı değil aksine kamusal düzenin çöküşüdür. Elbette hayvanlar acı çeker. Elbette onların da korunması gerekir. Bir köpeğe işkence edilmesini savunmakla sokaklarda kontrolsüz köpek popülasyonuna karşı çıkmak arasında ise uçurum vardır. Ne var ki Türkiye’de tartışmanın önemli bir bölümü bilinçli biçimde bu iki şeyi birbirine karıştırmaktadır. Sokak köpeklerinin toplanmasını isteyen herkes “hayvan düşmanı”, güvenli sokak isteyen herkes “vicdansız”, saldırıya uğrayan insanları hatırlatan herkes neredeyse ahlâken kusurlu ilan edilebilmektedir. Asıl tuhaflık tam burada karşımıza çıkmakta.

Bazı insanlar için sokak köpeği meselesi artık hayvan sevgisinin ötesine geçmiş, neredeyse bir kimliğe dönüşmüş durumda. Köpekler hakkında konuşurken gösterdikleri hassasiyetin küçük bir bölümünü saldırıya uğrayan insanlara göstermiyorlar. Bir köpek öldüğünde öfkeden titreyen kimi insanların, bir çocuk parçalandığında ilk refleksi çocuğa üzülmek değil, “Ama köpekler neden saldırdı?” diye köpeğin davranışına mazeret aramak olabilmekte. Bir insanın ölümünün ardından bile fail durumundaki hayvanın psikolojisini tartışmaya başlayan bir duyarlılığın artık merhametle açıklanması zordur. Merhametin yönünün kaybedilmesidir. Merhamet, bütün canlıları aynı ahlâkî düzleme yerleştirmek değildir.

İnsanın ahlâkî değeri yalnızca acı çekebilmesinden kaynaklanmaz. İnsan geçmişi olan, geleceğini tasarlayan, ailesiyle ve toplumla ilişkiler kuran, sorumluluk taşıyan, anlam üreten bir varlıktır. Bir çocuğun ölümü yalnızca biyolojik bir canlının ölmesi değildir. O çocuğun yaşayabileceği onlarca yıl, kurabileceği ilişkiler, gerçekleştirebileceği hayaller, seveceği insanlar, yaşayacağı bütün ihtimaller de onunla birlikte yok olur. Bu nedenle insan hayatı ile bir hayvanın hayatını ahlâkî açıdan tamamen eşdeğer kabul etmek ilk bakışta son derece merhametli görünen, fakat sonuçları itibarıyla ciddi biçimde sorunlu bir düşüncedir.

Bir bina yanıyor ve içeride bir çocuk ile bir köpek bulunuyorsa, yalnızca birini kurtarabilecek durumda olan insanın çocuğu seçmesi........

© Hür Fikirler