menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

8,3 milyar yapay insan

81 0
23.08.2026

Harvard, MIT, Stanford, UC Berkeley ve Oxford gibi önde gelen kurumlardan 70'i aşkın araştırmacının ortak ürünü olan bir araştırma raporu yayınlandı geçtiğimiz günlerde.

Raporun tam adı: MatrAIx: Simulating the World with 8.3 Billion Persona Agents

Bu araştırmacılar, dünyadaki insan çeşitliliğini bilgisayar içinde taklit etmeye çalışmışlar ve yaşı, geliri, eğitimi, mesleği, alışkanlıkları, zevkleri, korkuları, güven duygusu ve daha yüzlerce özelliği farklı milyarlarca “yapay insan” oluşturmuşlar. Sayı 8,3 milyar. Yani dünyanın nüfusuna yakın bir sayı.

Bu yapay insanları gerçek kişilerden kopyalanmış birebir dijital ikizler olarak düşünmeyelim hemen. Yani her birimizin birer kopyasını yapmayı henüz başaramamışlar. Aslında buna da çok yakınız, bunu da bir köşeye not etmek gerekir. Ancak bu araştırmadaki bu sanal karakterleri daha çok, “şöyle bir insan nasıl davranırdı?” sorusuna cevap vermek için hazırlanmış karakterler gibi düşünebiliriz.

Karakterleri belirlerken “Sen 35 yaşında bir öğretmensin” deyip geçmemişler. Çünkü insan dediğimiz varlık bu kadar basit bir etiketle açıklanamaz diyorlar.

MatrAIx'teki her bir sanal karakter (buna “persona” diyorlar), tam 1.290 farklı özellikle baştan sona modellenmiş:

Yaşadığı mahalle, aylık geliri, baktığı çocuk sayısı, eğitim düzeyi. Risk almayı sever mi, kurallara uyar mı, şüpheci midir, çabuk mu sinirlenir? Sabah kaçta uyanır, markette etikete mi bakar kaliteye mi, teknolojiden ne kadar anlar gibi 1290 farklı özellik.

Daha da önemlisi, bu sanal insanlar saçmalamasın diye aralarına bir mantık bağı (olasılık ağı) örülmüş. Örneğin sistem; hem “okuma yazması olmayan” hem de “beyin cerrahı” olan ya da “anadili Türkçe” olup “hiç Türkçe bilmeyen” mantıksız tipler üretmiyor. Tıpkı gerçek hayatta olduğu gibi, gelir durumu, yaşı, eğitimi ve alışkanlıkları birbirini mantıklı bir zincirle tamamlıyor.

Sonra bunların bir bölümünü alışverişten sağlığa, internet kullanımından yapay zeka ile konuşmaya kadar farklı durumlarda sınamışlar ve toplamda 18 binden fazla deneme yapmışlar.

Diyelim ki bir içecek üreticisisiniz ve gazozun fiyatına 2 lira zam yapmayı düşünüyorsunuz. Normalde bunu piyasaya sürmeden müşterinin nasıl tepki vereceğini bilemezsiniz. MatrAIx sisteminde binlerce farklı gelir grubundan sanal insana bu durum yaşatılıyor. Kimi “Benim için fark etmez, tadı güzel” derken, dar gelirli ya da tutumlu karakterler anında “Bu fiyata artık almam, bütçemi aşar” diyerek harcama refleksini birebir sergiliyor.

Mesela bu sanal varlıklar gerçek bir telefon ekranını parmaklarıyla kaydırıp gazete başlıklarını okuyor, fiyatları inceliyor ve kendi........

© Habertürk