İnsanlar grup olmak için neredeyse hiçbir şeye ihtiyaç duymaz. Sosyal psikolojide bunu gösteren deneylere “minimal grup paradigması” denir. Araştırmacılar bir kişiye rastgele “sen şu gruptansın” dediklerinde bile insanların kısa sürede “biz” ve “onlar” ayrımı geliştirdiğini gözlemlemiştir. İnsanlar atandıkları grubu kayırma eğilimi gösterir. Bu deneyler, güçlü kimlikler olmasa bile insanların kolayca grup duygusu geliştirebildiğini gösterir.

Grup bireyin dışında değil, zihninin içindedir.

Sosyal psikolojide kimlik, bireyin öz-kavramının grup aidiyetlerinden oluşan kısmını ifade eder. İnsanlar kendilerini yalnızca bireysel özellikleriyle tanımlamaz; aynı zamanda ait oldukları topluluklar üzerinden de tanımlarlar. Bu nedenle grup, bireyin dışında duran ayrı bir varlık değildir. Onun düşüncelerinin, duygularının ve davranışlarının, kısacası psikolojisinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Elbette gerçek hayatta minimal gruplar yoktur. Grup kavramı aileden arkadaş çevresine, ümmetten millete kadar farklı ölçeklerdeki insan topluluklarını kapsar. Ancak bütün bu grupların ortak noktası kimliktir. Bir kategorinin gerçek anlamda bir grup haline gelebilmesi için iki veya daha fazla kişinin kendilerini o kategoriye ait görmesi yeterlidir. Bir grubun sosyal gerçekliği ise, grup dışından en az bir aktör tarafından tanınmasıyla tamamlanır.

Bununla birlikte, her sosyal kategori tam anlamıyla bir grup dinamiği üretmez. Bir sosyal kategorinin güçlü bir kolektif kimliğe dönüşebilmesi için, grubun “biz kimiz?” ve “bizim değerlerimiz nelerdir?” gibi temel sorulara yanıt veren normatif bir çerçeve geliştirmesi gerekir. Buna ek olarak, bireylerin bu kolektif kimlikten özsaygı, anlam ve aidiyet devşirmesi — yani duygusal yatırımda bulunması — söz konusudur.

Bu koşullar oluştuğunda grup yalnızca bir kategori olmaktan çıkar; üyelerinin kendilerini tanımladığı bir “biz” kimliğine dönüşür. Böyle durumlarda topluluklar zamanla kendi adlarına konuşabilecek, ortak değerlerini temsil edebilecek bir figüre ihtiyaç duymaya başlar. Özellikle belirsizlik, tehdit ya da rekabet koşullarında bu ihtiyaç daha görünür hale gelir. Liderlik de çoğu zaman bu temsil ihtiyacının kurumsallaşmış biçimi olarak ortaya çıkar.

Bu noktada lider ile yönetici arasındaki farkı ayırmak gerekir. Her grubun bir yöneticisi olabilir; fakat her yönetici lider değildir. Yöneticiler çoğu zaman bir makamı işgal ettikleri için yetki kullanırlar. Liderlik ise yalnızca konumdan değil, temsil gücünden doğar. Bir kişi bir kurumun başında olabilir ama grubun değerlerini, duygularını ve beklentilerini temsil etmiyorsa takipçiler onu lider olarak görmez. Bu nedenle liderlik çoğu........

© Haber7