“Yönetmen Rezan Yeşilbaş’ın ilk uzun metrajlı filmi “Uçan Köfteci”, dünya prömiyerini Rotterdam Film Festivali’nde gerçekleştirerek uluslararası sinema sahnesinde dikkat çekici bir başlangıç yaptı. Oyuncu kadrosunda Nazmi Kırık, Selin Yeninci ve Aram Dildar’ın yer aldığı film, dram ve kara mizah türlerini birleştirerek taşra yaşamının sınırlılıkları ile bireysel hayaller arasındaki çatışmayı etkileyici bir biçimde yansıtıyor.

Kadir’in uçma hayali ve kırmızı araba metaforu, sıradan bir taşra hayatının ötesine geçen bireysel arzunun simgesi olarak öne çıkarken, film aynı zamanda toplumsal ve sınıfsal yapılar tarafından belirlenen ideolojik sınırları da görünür kılıyor. Böylece ‘Uçan Köfteci’, hem eğlenceli kara mizah unsurlarıyla izleyiciye keyifli bir deneyim sunuyor hem de bireysel arzu ve toplumsal gerçeklik arasındaki gerilimi düşündürücü bir biçimde tartışmaya açıyor.”

Çağdaş sinemada bireysel hikâyeler çoğu zaman toplumsal ve ideolojik yapıları görünmez kılan anlatı stratejileri aracılığıyla sunulur. Bu nedenle sinemasal metinler yalnızca estetik ürünler olarak değil, aynı zamanda ideolojik yapıların yeniden üretildiği kültürel alanlar olarak da okunabilir. “Uçan Köfteci” filmi de yüzeyde sıradan bir insanın uçma hayalini anlatan naif bir hikâye gibi görünse de, derin yapısında ideoloji, arzu ve temsil mekanizmalarına dair önemli tartışma alanları açan bir perspektif olarak değerlendirilebilir. “Uçan Köfteci”, bireysel bir hayalin hikâyesi olarak kurulan anlatısına rağmen, daha derin bir düzeyde taşra temsili, sınıfsal sınırlar ve bireysel özgürlük fikri üzerine metin sunar. Film, seyyar köftecilik yapan Kadir karakterinin uçma hayali etrafında şekillenir; ancak bu hayal yalnızca bireysel bir arzu değil, aynı zamanda modern toplumun birey üzerinde kurduğu görünmez sınırların sinemasal bir metaforu olarak okunabilir.

Bu bağlamda film, Pierre Bourdieu’nün “habitus” kavramı çerçevesinde değerlendirilebilir. Bourdieu’ye göre bireylerin arzuları ve pratikleri büyük ölçüde içinde bulundukları toplumsal alan tarafından belirlenir. Kadir’in uçma isteği bu nedenle yalnızca kişisel bir heves değil, habitus’un çizdiği sınırların dışına çıkma girişimidir.

MichelFoucault’nun iktidar ve disiplin kavramları da filmin okunabileceği önemli kuramsal çerçevelerden biridir. Foucault’nun belirttiği gibi modern toplumlarda iktidar yalnızca baskı yoluyla değil, aynı zamanda gözetim ve norm üretimi aracılığıyla işler.

Filmde Kadir’in uçma girişiminin toplumsal çevresi tarafından potansiyel bir tehdit olarak algılanması, bu disipliner mekanizmaların gündelik hayattaki işleyişini gösterir. Bireyin sıradan bir hayali bile, normatif düzeni ihlal ettiği anda kontrol altına alınması gereken bir davranışa dönüşür. Film aynı zamanda taşra temsili açısından da tartışmalıdır. Raymond Williams’ın kültürel çalışmalar bağlamında geliştirdiği merkez-çevre ilişkisi, burada önemli bir referans noktası sunar. Williams’a göre taşra çoğu zaman kültürel üretimlerde........

© Güneydoğu Ekspres