Yılın ilk ayında merkezi yönetim bütçesinde gelirler yüzde 55 artışla 1 trilyon 421,2 milyar, harcamalar yüzde 54,9 artışla 1 trilyon 635,8 milyar lira oldu. Ocakta 214,5 milyar lira ile geçen yılın aynı ayına göre yüzde 54,1 daha fazla bütçe açığı verildi.

Merkezi yönetim büt­çesi 2026 yılına da yüksek açıkla baş­ladı. Yılın ilk ayında rekor dü­zeydeki vergi gelirine rağmen, geçen yılın aynı ayındakinin neredeyse üç katına ulaşan yüklü faiz ödemeleri yüksek tutarda bütçe açığına yol aç­tı. Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın açıkladığı bütçe gerçek­leşmelerine göre, ocak ayında bütçe harcamaları geçen yılın aynı ayına oranla yüzde 54,9 artarak 1 trilyon 635,8 milyar lira, büyük bölümü vergi olmak üzere toplam bütçe gelirleri yüzde 55 artışla 1 trilyon 421,2 milyar lira olarak gerçekleşti. Bunun sonucunda bütçe açığı geçen yılın aynı ayına göre yüz­de 54,1 artışla 214,5 milyar li­raya ulaştı.

Bir ayda 456,4 milyar TL faiz ödendi

Önceki dönemlerdeki yük­sek kamu açıkları ve yüksek faizin mirası olarak ocak ayı boyunca gerçekleştirilen fa­iz ödemeleri geçen yılın ay­nı ayına göre yüzde 180 artış­la 456,4 milyar liraya yükseldi. Geçen yıl aynı ayda 163 milyar lira olan faiz ödemesi, bu yıl ay­nı ayda bunun üç katına yak­laştı. Aylık toplam bütçe gide­rinin yüzde 27,9’unu faiz öde­meleri oluşturdu. Ocak ayları itibarıyla 2023 yılında sadece yüzde 6,6 olan bu oran, 2024’te yüzde 15,8, 2025’te de yüzde 15,4 düzeyinde gerçekleşmişti.

Geçen yıl ocak ayında 23,8 milyar lira olan faiz dışı faz­la bu yıl aynı ayda 241,9 mil­yar lira düzeyinde gerçekleşti. Ocak ayları itibarıyla faiz gide­rinin vergi gelirine oranı yüzde 20,6’dan yüzde 38,6’ya, toplam bütçe gelirlerine oranı da yüz­de 17,8’den yüzde 32,1’e çıktı.

Aylık personel gideri 502 milyar TL

Faiz dışı bütçe harcamaları ise ocakta yüzde 32 oranında bir artışla 1 trilyon 179,4 mil­yar; bu kapsamda en büyük ka­lemi oluşturan cari transfer­ler yüzde 27,1’lik artışla 513,6 milyar, ikinci büyük kalem olan personel giderleri de yüz­de 39,9 artışla 502,2 milyar lira oldu. Kamu çalışanlarının ilk yarıyıl maaş artışlarının ger­çekleştiği ve farkların öden­diği ocak ayında yapılan 60,7 milyar liralık sosyal güvenlik kurumu devlet primi ödemele­ri ile birlikte 564 milyar liraya ulaşan toplam personel gideri aylık bütçe harcamaları için­de yüzde 34,4 oranında bir pay aldı ve bütçe gelirlerinin yüz­de 39,6’sı buraya gitti. Ocak­ta giderler cephesinde en hız­lı artış devletin mal ve hizmet alım giderlerinde gerçekleşti. Söz konusu harcamalar yüzde 46,5 artışla 67,9 milyar lira ol­du. Devletin yatırım harcama­sı olarak sermaye gideri ve ser­maye transferi şeklinde yap­tığı toplam harcama ise yüzde 34,6 azalarak 18,9 milyar liraya gerilerken, borç verme kalemi yüzde 28,3 artışla 15,9 milyar lira olarak gerçekleşti.

1,2 trilyon lira vergi toplandı

Bütçe gelirlerinin en büyük bölümünü oluşturan vergide ocak ayı tahakkuku geçen yılın aynı ayına göre yüzde 50,5 ar­tışla 2 trilyon 635,7 milyar lira olurken, tahsilatı ise yüzde 49 artışla 1 trilyon 181,2 milyar li­ra düzeyinde gerçekleşti. Ge­çen yıl ocak ayında yüzde 45,3 olan ay içi vergi tahsilatının ta­hakkuka oranı bu yıl yüzde 44,8 düzeyinde oluştu. Vergi dışın­daki en büyük genel bütçe gelir kalemi olan ve yılbaşında yüz­de 25,49’luk yeniden değerle­me oranında artırılan faiz, pay ve cezalardaki bir aylık tahsilat 104,9 milyar lira ve geçen yılın aynı ayına göre artış yüzde 58,2 oldu. Teşebbüs ve mülkiyet ge­lirleri, alınan bağış ve yardım­lar ile özel gelirler, sermaye gelirleri ve alacaklardan tah­silatlarla birlikte toplam genel bütçe gelirleri yüzde 54,9 artış­la 1 trilyon 389,2 milyar liraya ulaştı. Ocak ayında özel bütçeli idarelerin öz gelirlerinden yak­laşık 26 milyar, düzenleyici ve denetleyici kurum gelirlerin­den de 6,1 milyar lira merkezi yönetim bütçesine aktarıldı.

Beklenen yıllık açık 2,7 trilyon

Ekonomide parasal sıkılaştırma, kontrollü gevşeme adımları ile uygulanmaya devam ederken, küresel ekonomideki çalkantıların olumsuz etkilerinin hissedildiği 2025 yılının tümünde bütçe harcamaları önceki yıla göre yüzde 35,7 artışla 14 trilyon 634,6 milyar TL’ye ulaşırken, toplam gelirler yüzde 48’le daha yüksek bir artış kaydederek 12 trilyon 835,5 milyar TL olmuş; bütçe açığı yüzde 14,6 küçülerek 1 trilyon 799,1 milyar liraya gerilemişti. 2025 yılında yine yüksek açık verilmekle birlikte gerçekleşen tutar lehte sapma ile hem başlangıç hedefinin hem de son çeyreğe girilirken yapılan gerçekleşme tahmininin altında kalmıştı.

Küresel ve ulusal ekonomide etkisi devam eden faktörler ve trendler göz önüne alınarak 2026-2028 Orta Vadeli Program’da (OVP), bu yılın tümünde 2 trilyon 712,7 milyar lira ile yine yüksek düzeyde bir bütçe açığı öngörüldü. OVP’de bu yıl bütçe harcamalarının 18 trilyon 928,8 milyar, bütçe gelirlerinin 16 trilyon 216,1 milyar lira olması bekleniyor. 2026 yılı merkezi yönetim bütçe açığı hedefi, geçen yılki gerçekleşmeye göre 1 trilyon liraya yakın daha yüksek bir düzeyi ifade ediyor. Bütçe gelir-gideri ve bütçe açığında yılın ilk ayındaki gerçekleşmeler OVP öngörülen yüksek bütçe açığı ile uyumlu bir seyre işaret ediyor.

© Dünya