Önümüzdeki hafta başında Antalya’da başlayacak COP 31 (Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı) vesilesiyle, bu lâfı yine sık sık işiteceğiz: sürdürülebilirlik…

Zamanın gösterişli, yıldız kelimelerinden biri, bu. Neredeyse her konu, her iş, her iştigal sahası, geçerliliğini, meşruiyetini ancak "sürdürülebilir" sıfatıyla tamamlandığında koruyabiliyor; sanki her şey için sürdürülebilirlik ruhsatı almak icap ediyor. "Konteyner kavram" diyorlar, çağımızın "kategorik emiri" olduğunu söyleyenler var.

Sürdürülebilir tarım, sürdürülebilir eğitim, sürdürülebilir şehir planlama, sürdürülebilir mimarlık, sürdürülebilir ticaret, sürdürülebilir işletme yönetimi, sürdürülebilir diyet-perhiz, sürdürülebilir moda-dizayn... Siyasette de sürdürülebilirlik bir ölçü haline geliyor.

İsviçre, bu kavramı anayasasına koydu. 2000 yılı başında yapılan anayasa değişikliğinde devletin ödevlerini tanımlayan madde, “ortak refah, iç bütünlük ve kültürel çoğulculuk” yanında “sürdürülebilir gelişme”nin teşvikini içeriyor. Sürdürülebilir gelişme-kalkınma: yani doğal kaynakları gözeten, ekosistemi esirgeyen, sakınımlı kalkınma. Zaten kavramın asıl kaynağı, ekoloji ve iklim krizidir.

Kavramın ilk kaynağı ise, ormancılık. Carl von Carlowitz adında bir hezarfen zat, 1713’te yayımladığı risalede, ormanlardan ağaç keser, tarla açarken insaflı davranmak, ormanı koruyup kollamak gerektiğini, sürdürülebilirlik kavramıyla anlatmış. 18. yüzyıl sonlarında sürdürülebilirlik, Batılı ormancılık terminolojisine yerleşmiş,

1970'lerden itibaren bütün dünyada sesi yükselen ekolojik gündem, bu kavramın sahasını genişletti. 1980’lerin ilk yarısında, “sürdürülebilir gelişme-kalkınma” (sustainable development) kavramı ortaya çıktı.

Kelimenin İngilizce ve Fransızcalarının Latince kökünü teşkil eden "sustinere," "tutmak, dik tutmak; destek araçları sağlamak," ayrıca "tahammül etmek, katlanmak, dayanmak" anlamına geliyor. İngilizcede 13. yüzyıla dayanan "sustenen" kelimesi; "yaşamın gerekliliklerini sağlama"yı anlatıyor. 14. yüzyılda, "bir çabaya destek vermek; düşmesini veya batmasını önlemek, ayakta tutmak; devam ettirmek" anlamına dönmüş. Eski........

© Birikim