Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

George Orwell’ın fabl tarzı romanı Animal Farm/Hayvan Çiftliği 1945’te yayımlandı. Hikâyeyi bilirsiniz: Alkolik ve kötü bir çiftçi olan Jones’un çiftliğindeki hayvanlar, gördükleri kötü davranışlara dayanamayıp bir devrim yapar, çiftliği ele geçirirler. Artık ortaklaşa üretip ortaklaşa tüketecek, insanların sömürüsünden uzak bir yaşam süreceklerdir. Hayvanlar arasında en akıllı olanlar domuzlardır, bu yüzden yönetimle ilgili işleri onlar üstlenir. Bunların başında Kartopu adlı iyi niyetli domuz bulunmaktadır. Bir süre her şey çok güzel gider, ama iktidarın yozlaştırdığı Napolyon adlı domuz darbe yaparak Kartopu’nu önce çiftlikten sürer, sonra da tümüyle ortadan kaldırır.

Çiftliğin tartışmasız hâkimi olan Napolyon, sömürgen insanlara benzememek için hep birlikte koydukları kuralları tek tek çiğner, giderek insanlara benzemeye başlar, hatta çiftlik hayvanlarını daha iyi sömürmek için insanlarla işbirliği yapar. Hayvanların cennet hayali, artık cehenneme dönmüştür.

Çoğu kişi, bu romanın bir komünizm eleştirisi olduğunu düşünür. Ama anlatı yapısını çözümlediğinizde, eleştiri hedefinin komünizm değil Stalinizm olduğunu net biçimde görebilirsiniz: Hayvanları devrime yönlendiren ama devrimi görmeden ölen Koca Reis adlı yaşlı ve bilge domuz, açıkça Marx’a göndermedir (değerli Attila Aşut hocam kusura bakmasın, Marx’ın adını ömrüm boyunca böyle yazdım, kendimce nedenlerle -başta aşırı lüks Marks & Spencer mağaza zincirinin adı olmak üzere- bundan sonra da hep böyle yazacağım galiba). Hayvanlara “Yoldaşlar!” diye seslendiği konuşmasında, tarihsel sömürünün tablosunu şöyle çizer: “İnsanlar, emeğimizle ürettiklerimizin neredeyse tümünü bizden çalıyorlar. İşte, yoldaşlar, tüm sorunlarımızın yanıtı burada. Tek bir sözcükte özetlenebilir: İnsan. Tek........

© Birgün