Sinema 'yeniden' tekelleşiyor
9 Ağustos 2024'te "The Film Magazine"de anonim olarak yayımlanan bu makaleyi, Eda Canımana bianet için çevirdi.
Her film meraklısı sinemanın gidişatını kökten dek değiştiren anlara işaret edebilir: Oz Büyücüsü'nde Technicolor'a büyülü geçiş, Easy Rider'ın yönetmenlik özgürlüğü, Paramount ve ABD'nin dönüm noktası olan davası... Özellikle sonuncusu, film izleme biçimimizi sonsuza dek değiştirdi.
1880'lerden beri sinema salonları, "yer ayırtma" adı verilen bir süreçle yapım şirketlerine aitti. "Yer ayırtma" ile yapım şirketleri bağımsız sinema salonlarıyla sadece kendi filmlerini göstermek üzere sözleşme imzalıyordu.
1948 yılında ABD Yüksek Mahkemesi büyük yapım şirketlerinin artık kendi sinema salonlarına sahip olamayacağına karar verdi. Büyük altılı - Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), RKO, 20th Century Fox, Warner Bros. ve tabii ki Paramount Pictures - kendi sinema salonları için ABD'nin adalet sistemiyle savaşa girdi.
Uzun süren yasal mücadelelerin ardından, dava sonunda Yüksek Mahkeme'ye ulaştı ve mahkeme sinema şirketlerinin uygulamalarının Sherman Antitröst Yasası'nı ihlal ettiğine karar verdi. Mahkeme, yer ayırtma ve sinema salonlarının film yapımcıları tarafından sahiplenilmesinin bir tekel oluşturduğuna karar verdi.
Bu dönüm noktası niteliğindeki karar, film sektöründe hem yapım hem de gösterim endüstrisinin manzarasını sonsuza dek değiştirdi. Yapım şirketleri özel sözleşmelere bağlı kalmak yerine, mali yüklerini hafifletmek ve projelerini finanse etmek için giderek daha fazla serbest çalışmaya ve film yapımcılarıyla kısa vadeli anlaşmalara yöneldi. Bu değişim daha fazla sanatsal özgürlüğü teşvik etti, bağımsız stüdyo filmlerinin nihayet sinema perdelerini süslemesini sağladı ve yetenekli insanları daha erişilebilir hale getirdi.
Bu önemli karar sinemada yeni bir dönemin başlangıcına işaret ederek Yeni Dalga'nın ilk domino taşı oldu. Bu da Stanley Kubrick, Martin Scorsese ve Steven Spielberg gibi vizyoner yönetmenlerin ortaya çıkmasına ve gelişmesine zemin hazırladı.
Bu dönem, 80 yıl sonra bile hâlâ geçerliliğini koruyor...
2022 yılında Jeff Bezos ve Amazon MGM'yi 8.5 milyar dolara satın aldı. Rüzgâr Gibi Geçti ve James Bond'dan önce kükreyen Metro-Goldwyn-Mayer Aslanı'nın ikonik açılışının logosunun altında artık acımasız bir damga var: “Bir Amazon Şirketi”. Bir zamanların kudretli şirketi nasıl bu kadar düştü? Neden hesabınızda her ay daha az para var?
Hepimiz her ay Amazon Prime, Netflix, Hulu, Max, Paramount Plus, Disney Plus ve hatta Sky gibi yayın hizmetlerine havuzlar dolusu para harcıyoruz. Bu şirketlerin her biri, en sevdiğiniz oyuncuların yer aldığı filmler üretiyor ve bunları izlemenin tek yolu hayatınızın geri kalanı boyunca ayda 6.99 dolar ödemek. Blockbuster'ın da gidişiyle, eğer WiFi'niz ve biraz fazla paranız yoksa bir yıl boyunca “spoiler”dan uzak duracaksınız.
Blockbuster, merkezi Teksas’ta bulunan dünyanın en büyük VHS kaset, DVD ve oyun kiralama şirketlerinden biriydi. 2010’larda video yayın hizmetlerinin yaygınlaşmasıyla beraber ABD’deki mağazalarını yavaş yavaş kapattı. An itibarıyla Blockbuster’ın ABD’de tek mağazası bulunuyor.
Bazı insanlar Netflix'in 1997'de bir DVD dağıtım hizmeti olarak, müşterilere posta yoluyla disk kiralayan........
