Ne söylersen söyle hiçbir şey söyleme
Yazının başlığını Kuzey İrlandalı şair Seamus Heaney’nin 1975 yılında yayınlanan aynı adla yayınladığı şiirinden aldım. Geçen hafta basın kuruluşlarından gelen eylemlerine destek çağrısını görünce aklıma Heaney’nin bu şiiri geldi.
1995 Nobel Edebiyat Ödülü’nün sahibi Heaney, bu şiirinde basının ve medya kuruluşlarının Kuzey İrlanda’daki soruna yaklaşımını inceliyor.
Basının, bilhassa yanlı tutumundan kaynaklanan sorunlu yaklaşımı nedeniyle Kuzey İrlanda’daki, özellikle de Katoliklerin gazetecilere duyduğu şüpheyi resmediyor. Hükümet yanlısı basın kuruluşlarının Kuzey İrlanda’daki sorunun kök nedenlerinden biri olan din temelli ayrımcılıktan nasıl söz etmediğini ayrıntılı bir biçimde tasvir ediyor. Katolik ve Protestan toplumların acılarını kamuoyuna doğru bir biçimde aktarmadığına işaret ediyor.
Bu sebeplerle şiirdeki anlatıcı, Kuzey İrlanda toplumuna bir gazeteciyle karşılaştığında ne söylerse söylesin hiçbir şey söylememesini salık veriyor. “Ne söylersen söyle, hiçbir şey söyleme” Kuzey İrlanda’da bir deyiş ve insanların başını belaya sokmamak için sıklıkla başvurduğu bir yöntem.
Doktora tezim için bu şiiri incelerken, Kuzey İrlanda’daki meseleleri ele alan basının özgürlüğünün tam anlamıyla sağlanması durumunda 30 yıl süren şiddetin ve çatışmanın daha kısa sürede sona erebilme ihtimalini düşünüp dururdum.
Heaney’nin 1970’li yıllarda nüfusu 1,5 milyon civarında olan Kuzey İrlanda için yazdığı bu şiir, günümüzde hâlâ geçerliliğini koruyor. Aşırı sağın ve baskıcı iktidarların yaygın olduğu günümüzde özgür basına ihtiyacımız giderek artıyor. Baskıcı iktidarlar hakikati gizlemek veya manipüle etmek için birçok yola başvuruyor. Basın kuruluşlarına ve gazetecilere yönelik baskı da bu yollardan biri.
İktidarlar çoğunlukla, toplumun her kesimi gibi gazetecilerin de susmasını istiyor. Ancak gazeteciler susmuyor. Mevcut siyasi iklimde dünyanın birçok yerinde gazeteciler, basın özgürlüğünü savunmak için sürekli mücadele ediyor.
Basın özgürlüğü için sokaklara
Hafta sonu gazeteciler, basın kuruluşları ve temsilcileri sokaklara çıktı. Ankara, İstanbul, İzmir, Eskişehir, Antalya, Adana, Kocaeli, Van ve........
