Deprem afiyet (afet kökenlidir), yağmur berekettir. Ama ve lakin afiyeti musibete (afete) bereketi felakete dönüştüren insandır. İnsan eliyle inşa edilen Hatay, özellikle Antakya ve Samandağ bölgelerinde yaşanan su baskınları ve sel felaketleri, bölgedeki şiddetli sağanak yağışlar ve Asi Nehri’nin debisinin artarak taşması gibi doğal faktörlerin bir araya gelmesinden kaynaklanmaktadır.

Bölgedeki sel ve su taşkınlarının temel nedenleri şu şekilde özetlenebilir: Asi Nehri, Lübnan’dan doğup Suriye üzerinden Hatay’a (Antakya ve Samandağ) ulaşarak Akdeniz’e dökülür. Aşırı ve şiddetli yağış dönemlerinde nehrin taşıdığı su miktarı (debisi) yatağının kapasitesini aşarak nehir yatağına yakın olan yerleşim yerlerini ve tarım arazilerini sular altında bırakır.

AMİK OVASI KURUTULDU

Antakya ve çevresi, geçmişte devasa bir göl ve bataklık olan Amik Ovası kurutularak tarım arazisine dönüştürüldü. Topografik olarak nehrin geçtiği bazı ova ve havza alanlarının çevresine göre çukurda kalması, suyun doğal akışla bölgeden uzaklaşmasını zorlaştırır. Bölgede aniden bastıran ve kısa sürede metrekareye çok yüksek kilogramlarda düşen şiddetli yağışlar, altyapı kapasitesini aşarak caddelerin göle dönmesine sebep olur. Bu doğal etkenlerin birleşimi, suyun drenajını yavaşlatarak Samandağ ilçesinde (örneğin Yeşilada, Tekebaşı ve Çöğürlü gibi mahalleler) ve Antakya’nın nehir yatağına yakın kesimlerinde ciddi taşkınlara yol açmaktadır. Hollanda köklü çözümlerle sonuç alırken bizim yapabileceğimiz ise baraj kapaklarını açmaktır. Açmazsan aşırı hidrostatik basınç biner, taşma olur, erozyon başlar, en kötü senaryoda gövde hasarı veya yıkım riski oluşabilir. Bu olursa yıkıcı bir tufan olur.

BARAJ KAPAKLARI

Teşbihte hata olmaz; yolun birinde büyük bir çukur varmış. Sürekli kazalar ve ölümcül sonuçlara sebep oluyormuş. Şikâyetler artınca en nihayet kurul toplanmış. Günler süren istişare ve tartışmalardan sonra çözüm olarak çukura düşenlerin hızlıca ulaştırılması için çukura yakın yerde bir hastane inşa edilmesi gerektiğinde anlaşmışlar. Felaketten sonra Hatay’da tartışmalar baraj kapakları üzerinde yoğunlaşmış. Hollanda 1953’te “bu acıları tekrar yaşamamak için ne yapabiliriz” diye kafa yorarken biz 2026’da kafayı kapaklara takmışız; Açılmalı mıydı açılmamalı mıydı?

Halbuki, modern su yönetiminde ideal olan: Yağış gelmeden önce kademeli boşaltım yapmak, ani değil kontrollü........

© Aydınlık