İnsanlık tarihi boyunca salgınlar hep ‘beklenmedik misafirler’ olarak betimlendi. 14. yüzyılda Avrupa nüfusunun üçte birini silip süpüren ‘Kara Ölüm’ ya da 1918’de siperlerden dönen askerlerin bavullarında taşıdığı ‘İspanyol Gribi’, o dönemin insanı için Tanrı’nın bir cezası veya doğanın öngörülemez bir öfkesiydi. Ancak 2025-2026 kışına geldiğimizde, modern dünyanın bu ‘kaderci’ bakış açısını çoktan terk ettiğini görüyoruz. Bugün artık bir virüsün ne zaman kapımızı çalacağı, laboratuvardaki bir mikroskoptan ziyade, devasa veri merkezlerindeki algoritmalar tarafından aylar öncesinden ‘fısıldanıyor.’

BİLİMSEL FALCILIK

Son dönemde özellikle Türkiye ve Avrupa’da eş zamanlı bir patlama görülen H3N2 (İnfluenza A Virüsü’nün bir alt tipi), RSV (Respiratory Syncytial Virus-Solunum Sinsityal Virüsü) ve Kovid-19 (Coronavirus Disease 2019 - Koronavirüs Hastalığı 2019) birlikteliği, kamuoyunda ‘Üçlü Tehdit’ olarak adlandırıldı. Tam bu kaosun ortasında, kemirgenlerden insanlara bulaşan ve ölümcül seyreden Hantavirüs (Hantavirus - Kırım-Kongo benzeri viral kanamalı ateş etkeni) vakalarının da literatürde daha sık anılması, zihinlerde şu soruyu uyandırıyor: Neden her salgın, tam da ilaç endüstrisinin en büyük ‘teknolojik sıçramasına’ denk geliyor?

Burada kastettiğimiz şey, virüslerin bir düğmeye basılarak ortalığa salınması değil. Bu, meselenin magazinel ve temelsiz kısmı. Asıl analitik gerçek şu: Big Data (Büyük Veri), bugün bir bölgedeki nem oranından, insanların market alışverişlerindeki ‘öksürük şurubu’ aramalarına, göç yollarındaki hareketlilikten biyometrik verilerimize kadar her şeyi işliyor. İlaç devleri artık sadece hastalık ‘tedavi’ etmiyor; veriyi okuyarak hangi bölgede hangi patojenin baskın geleceğini aylar öncesinden ‘öngörüyor.’

BORSADAKİ STETOSKOP

Bu öngörü yeteneği, beraberinde devasa bir etik boşluğu getiriyor. 2025-2026 kışındaki o yoğun tabloyu hatırlayın. Dünya genelinde sağlık sistemleri tıkanırken, borsalarda GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1 - Glukagon Benzeri Peptid-1) bazlı obezite ve diyabet ilaçlarına yatırım yapan şirketlerin hisseleri neden rekor kırdı? Çünkü analitik veriler, metabolik hastalıkları olan bireylerin bu viral dalgalarda en yüksek........

© Aydınlık