World Justice Project 2025 Hukukun Üstünlüğü Endeks verileriyle uyum gösteren İnsan Hakları Derneği (İHD) ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Dokümantasyon Merkezlerinin hazırladıkları raporlarda belirtilen 2025 yılında yaşanan hak ihlalleri tespitlerini başlıklar altında incelemeye devam ediyorum.

Toplanma ve gösteri özgürlüğü

Son dönemlerde mülki idare amirlerinin (valiler, kaymakamlar) kendilerine 5442 Sayılı İller İdaresi Kanunu’nun 11/C maddesi ve 2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 17. maddesi ile verilen yetkiye dayanarak aldıkları eylem ve etkinlikleri yasaklama kararları, barışçıl toplanma ve gösteri yapma özgürlüğünün önündeki en önemli engellerden birini oluşturmakta.

Bu yasaklar bireysel ya da toplu biçimde yapılan tek bir eylem ve etkinliğe yönelik olabileceği gibi belli bir süre içerisinde tüm eylem ve etkinlikleri de kapsayabilmekte. Ancak, son dönemde ülkenin pek çok yerinde, bilhassa da Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı il ve ilçelerde mülki idare amirlerinin bu yetkiyi çok sık ve keyfi olarak kullanmaları sonucunda aslında 19 Temmuz 2018 itibariyle sona ermiş olan OHAL rejimine fiilen süreklililk kazandırılmış durumda.

Kadın ve LGBTİ hakları için yapılmak istenen 25 barışçıl toplantı ve gösteriye müdahale edildi, en az 377 kişi gözaltına alındı, 3 kişi tutuklandı, 74 kişiye adli kontrol tedbiri uygulandı.

İşçi ve emekçiler tarafından yapılan barışçıl toplantı ve gösterilere en az 18 kez müdahale edildi, en az 50 kişi gözaltına alındı, 1 kişi yaralandı.

Çevre ve kent hakkı ile ilgili yapılan barışçıl toplantı ve gösterilere 11 kez müdahale edildi, en az 26 kişi gözaltına alındı, 1 kişi yaralandı.

1 Mayıs İşçi Bayramı kapsamında yapılan barışçıl toplantı ve gösterilere yönelik müdahaleler sonucu en az 452 kişi gözaltına alındı, 20 kişi tutuklandı, 49 kişiye adli kontrol tedbiri uygulandı. Ayrıca 1 Mayıs bildirisi dağıtan 5 kişiye para cezası verildi.

Newroz sonrasında çeşitli illerde yapılan ev baskınlarında en az 19 kişi gözaltına alındı, 1 kişi tutuklandı, 12 kişi........

© Artı Gerçek