menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Her Şey Üstümüze Üstümüze Geliyorsa!

42 0
10.08.2026

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Her Şey Üstümüze Üstümüze Geliyorsa!

TRT televizyonunun henüz günde birkaç saati aşmayan siyah-beyaz yayınlar yaptığı 1970’li yılların ortalarıydı… Akşamüstü ajansının ardından ekranın karşısına dizilir, cızırtılı seslerin ve hafif karıncalı görüntülerin arasından evlerimize konuk olan o mütevazı ama sıcak dünyayı seyrederdik. O günlerin ekran klasiği, hemen her hanede tebessümle karşılanan Kaynanalar dizisiydi. Dizinin hafızalarımıza kazınan unutulmaz bölümlerinden birinde hikâye Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne, Lefkoşa’nın tarihi sokaklarına uzanıyordu.

Hatırlayanlar tebessümle anımsayacaktır: Türkiye’de trafik sağdan akarken, Kıbrıs’ta İngiliz sömürge döneminden kalan bir gelenekle soldan akar. Dizinin baş kahramanları otomobildedir ve Türkiye’deki alışkanlıklarıyla yola koyulurlar. Kendi ezberlerindeki gibi sağ şerit üzerinden ilerlemeye çalıştıklarında ise olanlar olur.

Karşıdan gelen araçlar birer birer üstlerine kırmaya, kornalar çalmaya başlar. Bizimkiler şaşkınlık ve panik halindedir… Önce ne olduğunu anlayamaz, hafiften söylenmeye başlarlar. Ardından direksiyona vurulan yumruklar ve homurdanışlar gelir. Nihayetinde o meşhur feveran, ortalığı kaplayan o yüksek sesli bağrış çağırış duyulur:

“Delirmiş bunlar, hepsi ters yola girmiş!”

Direksiyondaki Şaşkınlık ve Varoluşsal Aynalar

O yıllarda ekran başında bizleri kahkahalara boğan bu sahne, aslında insan hayatının ve toplumsal varoluşumuzun en yalın, en sarsıcı sembollerinden biridir. Kaçımız günlük hayatın koşturmacası içinde, ilişkilerimizde veya karar anlarımızda direksiyondaki o şaşkın sürücü gibi davranmıyoruz ki? Kaç defa iş hayatında, ailemizde, dostluklarımızda ya da zihinsel yolculuklarımızda her şeyin ve herkesin üstümüze üstümüze geldiğini hissedip feryat ettik? Kaç kere öfkeyle parmağımızı dışarıya, ötekine, çağın gidişatına uzatıp “Herkes çıldırdı, her şey çığırından çıktı!” diye sitemde bulunduk?

Oysa tam da bu anlarda, feryatların gürültüsü içinde durup kendimize sormak zorunda olduğumuz hayati bir soru vardır: Acaba gerçekten herkes mi ters yola girdi, yoksa kendi ezberlerine hapsolan, zeminin değiştiğini fark edemeyen ve direksiyonu yanlış kıran biz miyiz?

İlişkisel Bütünlükçü Anlam ve Değer Tasavvuru

Bizler, yıllardır üzerinde düşündüğümüz ve olgunlaştırmaya çalıştığımız “İlişkisel Bütünlükçü Anlam ve Değer Tasavvuru” çerçevesinden baktığımızda, insanın kendisini evrenden ve çevresinden yalıtılmış soyut bir ada gibi göremeyeceğini gayet iyi biliriz. Anlam, insanın kendi zihninde kurduğu tek taraflı dayatmalarla doğmaz. Aksine anlam; varlıkla, hayatın gerçekliğiyle, ötekiyle ve Yaratıcıyla kurduğumuz kurucu, sağlıklı ve bütüncül ilişkiler ağında tecelli eder. Aynı şekilde değerler de havada asılı duran soyut ilkeler değil; ilişki içinde, o ilişkinin zeminine ve ruhuna hürmet edildikçe somutlaşan dinamik yapılardır.

Eğer bir insan, kendi zihninde inşa ettiği katı kalıpları, değişmez varsayımları ve konforlu ezberlerini, içinde bulunduğu zemin ne olursa olsun evrensel bir mutlaklık gibi dayatmaya kalkarsa, kaçınılmaz olarak kaza yapar. Şeridin değiştiği, şartların dönüştüğü, muhatabın halinin farklılaştığı bir hayatta eski alışkanlıklarda körü körüne ısrar etmek, varoluşsal bir kopuşa yol açar. Hakikatin ilişki gerektiren doğasına gözlerimizi kapattığımız her an, kendimizi tek haklı merkez, dünyayı ise üzerimize gelen devasa bir tehdit olarak görmeye başlarız.

Mizanı Bulmak: Yerinde, Zamanında ve Kıvamında

İşte tam da bu noktada, hayatın doğal akışıyla ve varoluşsal hakikatle uyumlanabilmek için “Yerinde, Zamanında, Kıvamında Yaşamak” ilkesi hayati bir pusula olarak karşımıza çıkar.

Yerinde Yaşamak: Bastığımız toprağın, içinde bulunduğumuz mekânın ve ilişkinin özgün şartlarını basiretle idrak etmektir. Lefkoşa’da direksiyon sallayıp Türkiye’deki kuralı dayatamayacağınız gibi, bir ilişkide de muhatabınızın konumunu ve zemini anlamadan attığınız her adım, ilişkisel bütünlüğe indirilmiş bir darbedir.

Zamanında Yaşamak: Hayatın ritmine ve anın sunduğu imkânlara uyum sağlayabilme basiretidir. Anı okuyamayan,........

© Akademik Akıl