Holstomer’de hikayeyi, ona adını veren alacalı at anlatır. Beş gece boyunca, onu gündüz ısırıp çifteleyen yılkıya hayatını anlatır, ağzından alınan adını, iğdiş edildiği günün ertesinde sonsuza dek bıraktığı kişnemeyi, kendisine atım diyen ama onu hiç tanımayan insanları. Bir atın insan dilinde konuşması elbette bir yazar hilesidir ve bu hile ilk sayfalarda uzun uzun tartışılabilir. Ama son on sayfada tartışacak bir şey kalmaz, çünkü Tolstoy orada sesi atın elinden alır. Holstomer artık konuşmaz, yalnızca ölür. Hikâyenin asıl tanıklığı bu susuşta başlar. Ses, sessizlik, tanıklık ve ölüm, Tolstoy’un atı için 150 yıl önce tuttuğu bu tutanakta yan yana durur ve bu köşenin sorusu da tam burada açılır. Bir hayvanın ölümü nasıl kayda geçer, kim geçirir, geçmezse ne kaybolur?

“Bugün burada kalmasın”

Yaşlı alacalı iğdiş bir gece meyhane önünde bir köylü atıyla yan yana bekletilir, iki at birbirini yalar, sabah kaşınmaya başlar. Beş gün sonra çiftlik sahibi baytarı çağırır. Baytar uyuz der ve sevinerek çingenelere satmayı önerir. Çiftlik sahibinin cevabı iki cümledir. Derhal kesin gitsin, bugün burada kalmasın. Karar oracıkta verilir. Baytarın tanısı, sahibin sabırsızlığıyşa buluşur.Ertesi sabah yılkı otlağa gider, Holstomer kalır. Kasap gelir, ona hiç bakmadan yularından tutar. At kapıdan çıkarken kuyuya yönelir, kasap çeker, lüzumu yok, der. Kerpiç ahırın ardındaki küçük çukurluğa varırlar, kasap kaftanını çıkarır, çizmesinin koncundan bıçağı ve bileği alır. Bıçak bilenirken at uyuklar. Gözlerini açtığında karşısında iki köpek vardır, biri kasabın yerini........

© Agos