Kadim familya geçmişimin ve kısa tarihimin en tatlı anısıdır gatnabur. Zihnimdeki fotoğraf şu: Akşam yemeği sonrası, koyu turuncu çiçekli örtülerle korunmuş çok senelik salon koltuklarında, ayaklarını deri patchwork kılıflı, şimdilerin vintage’ı bir pufa uzatmış, televizyonuna bakarken gatnaburunu kaşıklayan Sarkis Seropyan. Üçlü koltuğun en sağında, sehpanın yanı başında kurulmuş kendisi. Koltuğun diğer ucunda, henüz demansla tanışmamış Roza Yayam, bacaklarını “mazlı” battaniyesiyle örtmüş, tüm rutinini tamamlamış, oturuyor televizyon karşısında. (Mazlı: Saçlı/kıllı. Bej renkli kırçıllı bir battaniyemiz vardı, isim takmıştık kendisine.)

Sonra Kontes Manişag, dönemin genç kızı elbette, bir tepsiye dizilmiş, üzerlerine tarçınla isimlerin Ermenice baş harfleri işlenmiş gatnaburları getiriyor. Tabii ki her birinin altında bir tabak ve yanında peçetesi var. Çünkü o bir Manişag.

Gatnabur diyorum çünkü dilim nedense sütlaca gitmiyor, gidemiyor bir türlü. Anadilden bağımsız, sanki bir insan ismi, evin bir ferdi. İsterseniz ailece Japonya’ya gidin, onun adı hâlâ gatnabur. Kıvamıyla, konduğu kâseyle, üzerine serpilen tarçınla, hatta buzdolabında çok yer tutmasın diye kâselerin iki kat dizilmesini sağlayan, özel yaptırılmış cam aksesuarıyla… Yani demem o ki, kırk yıllık Kani, olur mu Yani?

“Sulandırılmış, sütlendirilmiş sulu süt...

Sütlaç, sütliyaç; e, bu da bir ihtiyaç!”

Gat, yani süt; abur, yani çorba. Birleşince gatnabur: Süt çorbası. Bizim evdeki karşılığıysa pirinçle kıvamlanmış süte şeker katılarak yapılan tatlı. Vanilya, portakal veya limon kabuğu bir yere kadar kabulüm. Ama kıvamı kolayca bağlamak için nişasta, un, hatta yumurta sarısı eklemek, benim pek de “mutfak ahlakıma” uymuyor. Benim için gatnabur pişirmek bir seremonidir, bir ritüeldir. Aceleye gelmez. Emek ister. Zaman ister.

Gastronomik ve toplumsal tarihe kısacık bakacak olursak -bu sefer mikro toplumumuzda kalacağım, saray ve Osmanlı kısmını sizlere bırakıyorum- gatnaburun bir de Hampartsum hatırası var. Paskalya’dan kırk gün sonra kutlanan bu yortuda çiçekler toplanır, vicag, yani niyet çekilir; bazı yörelerde sabah erkenden sütlü aş pişirilip en az........

© Agos