Totalitarizmin başat kuramcısı Arendt’in yüz yirminci doğum yıldönümü münasebetiyle bir dolu etkinlik yapılıyor dünyada. Ama esas neden, çözümlemelerinin günümüzdeki gayridemokratik gidişatı kavramamıza büyük ölçüde yardımcı olması.

Arendt’in Nazi Almanyası ile Sovyetler Rusyasının siyasî icraatında gözlemlediği özellikler bir 20. yüzyıl ucubesi olan totalitarizmi tarif eder ve önceki ceberut idarelerden farkını ortaya çıkartır. Her bir özellik üzerine günümüzdeki icraata bakarak kitaplar yazılır. Bu yazıda gayet has bir uygulamayı anlamaya çalışalım: masumların cezalandırılması.  

Şuna dikkat çekiyor feylesof 1951 tarihli Totalitarizmin Kaynakları başyapıtında: “Modern diktatörlüklerle geçmişteki bütün diğer tiranlıklar arasındaki temel fark şudur: terör artık muhalifleri ortadan kaldırmak ve korkutmak için kullanılan bir araç olmaktan çıkmış, tamamen itaatkâr kitleleri yönetmenin bir aracı hâline gelmiştir. Bugünkü anlamında terör, herhangi bir kışkırtma olmaksızın vurur; kurbanları zalimlerin bakış açısıyla dahî masumdur. Nazi Almanyasında durum buydu: tam terör, Yahudilere yöneltilmişti, yani bireysel davranışlarından bağımsız olarak belirli ortak özelliklere sahip olarak tanımlanan insanlara. Sovyet Rusya’da durum daha karmaşıktı, ancak olgular ne yazık ki fazlasıyla açıktı.”

“Bir yandan Bolşevik sistem, Nazizm’den farklı olarak, teorik düzeyde masum insanlara karşı terör uygulayabileceğini asla kabul etmemiştir. Bazı uygulamalar karşısında........

© Agos