30.07.2022 Cumartesi günü fındık fiyatı, “alan desteği” eklenerek 54 Lira olarak açıklandı. Açıklamaya göre destekler de (170 Lira alan bazlı, 14 Lira mazot ve gübre) bu fiyata dâhil edilmiştir. Bu açıklamadan iki gün sonra TMO tarafından alım fiyatları kamuoyuna duyurulmuştur. Buna göre Giresun kalite fındığın 53 Lira, levant kalite fındığın 52 Lira, sivri fındığın 51 Lira olduğunu anladık. TMO'nun açıklamasında da alan bazlı, mazot ve gübre destek ödemeleriyle birlikte ortalama fiyatın 54 Lira olduğu da ifade edilmiştir.
Her üç ayrı fiyatın ortalamasına 2 Lira destek payı eklendiğinde 54 Lira ortalaması bulunmaktadır. Ancak, bu ortalama açıklamasının doğru olduğu söylenemez. Çünkü elmalarla armutlar toplanamaz. Bu tür kurnazlıklara gerek yoktur.
Sivri fındık, tozlayıcı bir çeşit olarak tüm bahçelerde en az onda bir oranında bulunmak zorundadır. Yani, aynı bahçede hem tombul, hem sivri, hem de diğer tozlayıcı çeşitler bulunabilir. Kapama bahçelerde tozlayıcı çeşit bulundurulması durumu, yalnızca Giresun'a özgü değil, tüm üretim yerlerinde aynıdır.
Giresun'un tombul fındığı bir cins olarak tanımlandığı gibi sivri fındık da bir cinstir. Giresun'da ticari olarak tombul fındığın yanında sivri, ince kara, kalın kara, palaz, badem fındık cinsleri de yetiştirilir. Hatta son yıllarda yüksek kesimlerde çakıldak fındık da yetiştirilmeye başlanmıştır. Bu çeşitlerin bazılarının görevi, tozlayıcı olmasıdır.
Giresun kalite denildiğinde il sınırları içinde yetişen tüm fındık cinslerini kapsamaktadır. Ya Giresun kalite denildiğinde tüm fındık cinslerine 53 Liralık fiyat uygulanmalıdır ya da Giresun Tombul fındığına 53 Lira verildiği net biçimde açıklanmalıdır. Yani, elmalarla armutlar toplanamaz.
Kalite, niteliğe; cins ise şekle ilişkin tasnifi gösterir. Yağlılık oranı, zarını atma oranı, yüksek randımana sahip olması, nefaseti, çerezlik özelliği; fındığın kalitesini gösterir. Cins ise, biçime ilişkindir. Giresun kaliteye 53 Lira verilirken sivri fındık cinsine 53 Lira verilmesi, doğru bir sınıflandırma değildir. Yani, elmalarla armutlar toplanamaz.
Y.Zeki Akdağ'ın nitelikli biçimde açıkladığı gibi fındıklar biçimlerine göre yuvarlak, sivri ve uzun olarak ana ayrıma tabi tutulur. Sonra da yetiştirme yerleri de dikkate alınarak alt ayrımlarla adlandırılır. Örneğin, tombul fındık, yalnızca Giresun'da, mincane ve foşa fındık ise yalnızca Trabzon'da, delisava fındığı da Batı Karadeniz bölgesinde yetiştirilir.
Giresun fındığına 53 Lira verilirken yalnızca tombul fındığa bu fiyatın verildiğini, önceki yıllar uygulamasından biliyoruz. Ancak, levant bölgesinde de çok sayıda fındık çeşidi olmasına karşın tek alım fiyatı ile ürünlerini satabilmektedir. Buna karşılık Giresun'da tombul fındığın yanında ince kara, kalın kara, palaz fındık gibi cinslerde vardır. Bu fındık cinslerinden kalın kara ve palaz fındık, az sayıda da olsa tombul fındığın içine karıştığında üreticiler, TMO'nun alım merkezlerinde geri çevrilme sorunu yaşamaktadır.
Giresun kaliteyle kastedilen tombul fındık olduğu için tombul fındık ile diğer yörelerin fındıkları arası da 1 Liralık fark vardır. Giresun'da üretilen diğer cinslerde gözetildiğinde, bu farkın hiçbir anlamı yoktur. Yani, Giresunlu üreticiler, en iyi fındığı üretmelerine karşın diğer illere göre en arkada kalmaktadır.
Açıklamaların bir başka boyutu da, desteklerin fiyata eklenmesine ilişkin yanılgıdır. İlgili Yasanın engellemesine karşın son 40 yılda bir kattan fazla genişleyerek fındık dikim alanları 800.000 Hektara yaklaşmıştır. Yani, verimlilik artışı yerine alan genişlemesi tercih edilmiştir. Alan bazlı destek de, alan genişlemesine moral güç olmuştur. 2021 yılına ait alan bazlı desteği 2022 yılının Nisan ayı içinde ödenmiştir. Giresun ilinde alan bazlı destek alan üreticisi sayısı 77.156 olup toplam 155 milyon Lira destek ödenmiştir. 2020 yılı için 418 bin üreticiye toplam 854 milyon Lira alan bazlı destek verilmiştir. Toplam fındık dikim alanının içinde desteklenen alan toplam alanın % 5-6 gibi çok küçük bir kısmıdır. Dolayısıyla toplam dikili alana dâhil olduğu halde alan bazlı destek alamayan üreticiler için 2 Liralık destekten söz etmek mümkün değildir. Bu nedenle üreticiyi yanıltmak için 54 Liradan söz edilmesi, kabul edilebilir değildir. Yani, elmalarla armutlar toplanamaz.
***
Arşivimizde bulunan ve baskı tarihi taşımayan “Işık Matbaası, Gireson” basımlı T.C. Ziraat Vekaleti Neşriyatı “Fındık Yetiştirme ve Fındık Bahçelerinin İmar Kılavuzu ve Talimatnamesi”nde, aynen“15-Dikilecek fındık nevi, toprağına ve yerine göre seçilmeli ve her halde ticaretin rağbet eylediği kabul edilmelidir…Tombul, sivri, badem, foşa, kuş fındığı, boyahane, cavcava nevileri umumun rağbetini kazanmıştır….” ibaresi bulunmaktadır. (42 maddeden oluşan talimatnamede 24.08.1937 tarihli Fındık İhracatının Murakabesine Dair Nizamnameden söz edilmesi nedeniyle 1937 yılından sonra ve kullanılan Türkçe nedeniyle 1937-1939 yılları arasında yayımlanmış olabileceği tarafımızdan öngörülmektedir.)
15.07.1994 tarihinde Giresun'da düzenlenen “Kabuğundan Taşan Sorun Fındık Sempozyumu”na sunulan bildiriye bakalım: Dönemin Fiskobirlik Genel Müdür Vekili Yusuf Zeki Akdağ tarafından sunulan bildiride, fındık cinsleri, aynen “…Fındık meyvesi şekil ve biçimlerine göre üç ayrı gruba ayrılırlar: 1-Yuvarlak Fındıklar: Giresun yağlısı, palaz, mincane, çakıldak, foşa, kalınkara, uzunmusa, cavcava, kan fındığı ve kargalak. 2- Sivri Fındıklar: Giresun sivrisi, ince kara, acı fındık, kuş fındığı. 3- Uzun Fındıklar: yuvarlak badem ve yassı badem.” olarak sayılmıştır.
Fiskobirlik, 2002 yılı öncesinde tombul, sivri ve kara fındık cins ayrımıyla yıllar yılı alım yapmıştır. Cumhuriyet öncesinde ve sonrasında Giresun bölgesi ayrı tutularak, Trabzon levant bölgesi olarak tanımlanmıştır. Kanımızca, “levant”ın sözcük anlamı da dikkate alındığında yalnızca Trabzon ilini kapsarken sonra anlam kaymasıyla Ordu da eklenmiştir. Daha sonra da Akçakoca Bölgesi dâhil edilmiştir. Şimdi, Samsun'da levant kalite bölgesi olarak adlandırılmaktadır.
***
Bütün bunlardan sonra “Giresun kalitesi” yerine “Giresun Bölgesi”; “levant kalite” yerine Trabzon Bölgesi”, “Ordu Bölgesi” ve “Batı Bölgesi” kavramının kullanılması daha doğru olacaktır. Alana ilişkin ayrım sağlıklı bir tanımlamadır. Bu alan ayrımından sonra ticari fındık çeşitleri olarak Giresun tombul, Giresun sivri, Giresun kara, Ordu çakıldak, Trabzon mincane, Trabzon foşa gibi ayrımlar esas alınarak fındık fiyatı belirlenmelidir. Her bir bahçede toplayıcı çeşitlerin bulunması zorunluluğu nedeniyle ve son yıllarda fındığın yerden toplandığı gerçeği göz önüne alınarak her bir cins için % 10 oranında farklı cinslerden fındık bulunmasına izin verilmesi gerekli ve zorunludur. Yağ oranı, nefaseti, zar atma oranı, randıman özelliğinin yanında AB coğrafi işareti alındığı da gözetilerek Giresun tombul fındığının kilosuna en az 4 Dolar fiyat verilmelidir.
Giresun sivri ve kara fındığına da göreli olarak 4 Doların altında bir fiyat verilmelidir. Bu fındıklardan sonra diğer bölgelerde yetişen fındıkların yağ başta olmak üzere niteliklerine göre fiyatlandırma yapılmalıdır. Yağ oranı ve zar atma oranı en düşük fındığa, Giresun tombul fındığının yarısı kadar fiyat verilmelidir. Bunların dışında arazinin eğim derecesine göre “yoğun emek” primi verilmelidir. Düz ovalardaki fındık bahçelerine destek verilmemelidir. Hatta makineli tarım yapanların maliyeti düşük olduğu için bu durum da fiyat belirlenirken gözetilmelidir. Ayrıca, fiyat istikrarını sağlamak üzere belirlenecek fiyatın altında fındık satan üreticiye kilo başına 5488 sayılı Tarım Yasasının 29/b. Maddesi uyarınca fark ödemesi yapılmalıdır.
Olur mu dersiniz? Mermere, sürekli damla ile vurmaya devam!

QOSHE - Elmalarla Armutlar; Giresunlular Nal Toplar! - A. Dursun Yılmaz
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Elmalarla Armutlar; Giresunlular Nal Toplar!

9 1 19
09.08.2022

30.07.2022 Cumartesi günü fındık fiyatı, “alan desteği” eklenerek 54 Lira olarak açıklandı. Açıklamaya göre destekler de (170 Lira alan bazlı, 14 Lira mazot ve gübre) bu fiyata dâhil edilmiştir. Bu açıklamadan iki gün sonra TMO tarafından alım fiyatları kamuoyuna duyurulmuştur. Buna göre Giresun kalite fındığın 53 Lira, levant kalite fındığın 52 Lira, sivri fındığın 51 Lira olduğunu anladık. TMO'nun açıklamasında da alan bazlı, mazot ve gübre destek ödemeleriyle birlikte ortalama fiyatın 54 Lira olduğu da ifade edilmiştir.
Her üç ayrı fiyatın ortalamasına 2 Lira destek payı eklendiğinde 54 Lira ortalaması bulunmaktadır. Ancak, bu ortalama açıklamasının doğru olduğu söylenemez. Çünkü elmalarla armutlar toplanamaz. Bu tür kurnazlıklara gerek yoktur.
Sivri fındık, tozlayıcı bir çeşit olarak tüm bahçelerde en az onda bir oranında bulunmak zorundadır. Yani, aynı bahçede hem tombul, hem sivri, hem de diğer tozlayıcı çeşitler bulunabilir. Kapama bahçelerde tozlayıcı çeşit bulundurulması durumu, yalnızca Giresun'a özgü değil, tüm üretim yerlerinde aynıdır.
Giresun'un tombul fındığı bir cins olarak tanımlandığı gibi sivri fındık da bir cinstir. Giresun'da ticari olarak tombul fındığın yanında sivri, ince kara, kalın kara, palaz, badem fındık cinsleri de yetiştirilir. Hatta son yıllarda yüksek kesimlerde çakıldak fındık da yetiştirilmeye başlanmıştır. Bu çeşitlerin bazılarının görevi, tozlayıcı olmasıdır.
Giresun kalite denildiğinde il sınırları içinde yetişen tüm fındık cinslerini kapsamaktadır. Ya Giresun kalite denildiğinde tüm fındık cinslerine 53 Liralık fiyat uygulanmalıdır ya da Giresun Tombul fındığına 53 Lira verildiği net biçimde açıklanmalıdır. Yani, elmalarla armutlar toplanamaz.
Kalite, niteliğe; cins ise şekle ilişkin tasnifi gösterir. Yağlılık oranı, zarını atma oranı, yüksek randımana sahip olması, nefaseti, çerezlik özelliği; fındığın kalitesini gösterir. Cins ise, biçime ilişkindir. Giresun kaliteye 53 Lira verilirken sivri fındık cinsine 53 Lira verilmesi, doğru bir sınıflandırma değildir. Yani, elmalarla armutlar toplanamaz.
Y.Zeki Akdağ'ın nitelikli biçimde açıkladığı gibi fındıklar biçimlerine göre yuvarlak, sivri ve uzun olarak ana ayrıma tabi tutulur. Sonra da yetiştirme yerleri de dikkate alınarak alt ayrımlarla adlandırılır. Örneğin, tombul fındık, yalnızca Giresun'da, mincane ve foşa fındık ise yalnızca Trabzon'da, delisava fındığı da Batı Karadeniz bölgesinde yetiştirilir.
Giresun fındığına 53 Lira verilirken yalnızca tombul fındığa bu fiyatın verildiğini, önceki yıllar........

© Yeşilgiresun


Get it on Google Play