Zamanı ayarlarken geleceği ıskalama |
Her şeyin bir yere, bir zamana ve bir hafızaya dayandığı şu dünyada, insanın karşısına çıkan eserlerin de kendine göre bir hikâyesi oluyor. Kimi geçmişin seslerini bugünün ritmine uyduruyor, kimi yıllar evvel yazılmış satırlarla bugünün bürokratik garabetlerine ayna tutuyor. Kimi de insanın zaaflarını öyle bir anlatıyor ki perde kapandığında asıl meselenin filmde mi, yoksa hayatın bizatihi kendisinde mi olduğunu düşünmeden edemiyorsunuz.
Bu haftanın kültür sanat ajandasında da birbirinden farklı istikametlere uzanan işler var. Geleneksel sesleri elektronik müzikle buluşturan bir müzikal serüven, Tanpınar’ın ince istihzasından nasibini alan bir bürokrasi hikâyesi, McDonagh’ın kendine mahsus kara mizahı ve Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki eğitim seferberliğine ışık tutan bir sergi…
Velhasıl, bu hafta biraz kulak kabartacağız, biraz seyredeceğiz, biraz da geçmişin tozlu raflarını karıştıracağız. Üstelik son durakta, memleketin istikbalini yetişmiş insan gücünde gören bir Cumhuriyet tasavvuruyla karşılaşacağız. Şehrin nabzını tutmak için bu haftalık güzergâhımız hayli zengin; şimdiden iyi seyirler…
Haftanın Konseri: Oceanvs Orientalis
Yıllar önce Oceanvs Orientalis’in Tarlabaşı parçasını ilk duyduğumda, alışık olduğum müzik türünün dışında kalan bir işin beni bu kadar kolay yakalamasına şaşırmıştım. Normal şartlarda caz ve blues odaklı bir müzik zevkim var; açıkçası elektronik müziği sevmem ve hâlâ da genel olarak dinlemem. Fakat bu parça, bizim coğrafyamıza özgü tınılarıyla o mesafeyi kapatmıştı. Aradan geçen zamana rağmen hâlâ aynı tesirle dinliyorum. Elektronik müziğe bütünüyle mesafeli duran beni bile bu denli yakalayabilmesi, herhalde işin maharetini özetliyor. Zaten iyi bir üretimin gücü de kemik kitlesinin dışında o müziğe tamamen mesafeli duranları bile kendine çekebilmesi.
Mesele birkaç sample’ı üst üste yığıp ritim patlatmaktan ibaret olsaydı, ortada bu kadar uzun soluklu bir hikâye konuşmazdık. Özkütle, Anadolu’dan Mezopotamya’ya, oradan Orta Doğu’ya uzanan coğrafyanın seslerini alıp çağdaş elektronik altyapıyla harmanlıyor. Ortaya çıkan şey ne ucuz bir "etnik sentez" ne de ruhsuz bir club müziği; tam aksine, insana hem köklerini hem de bugünün ritmini hatırlatan hibrit bir yapı.
Üstelik bu birikimin kaynağı yalnızca sonradan edinilmiş bir araştırma merakı da değil. Özkütle’nin çocukluk yıllarında annesinden dinlediği Türk, Arap ve Ermeni müzikleri, bugünkü üretimlerinin kültürel arka planını anlamak bakımından dikkate değer. Farklı coğrafyaların sesleriyle erken yaşlarda kurulan bu temas, müziğindeki çeşitliliğin de sebebi. Nitekim Oceanvs Orientalis isminin dahi eski bir haritada karşılaştığı Latince "Doğu Okyanusu" ifadesinden gelmesi de hoş bir detay.
Burada asıl iş, geleneksel bir ezgiyi alıp üzerine dijital ritimler iliştirmekten ibaret değil; o seslerin karakterini ve kültürel hafızasını bozmadan bambaşka bir müzikal lisan yaratabilmekte. Oceanvs Orientalis, o hafızayı muhafaza etmesiyle bu ayrımın hakkını ziyadesiyle veren nadir isimlerden. Nitekim müzikal serüvenini yalnızca kendi prodüksiyonlarıyla sınırlı tutmayan Özkütle, 2017 yılında kurduğu Kanto Records aracılığıyla farklı müzisyenlerin üretimlerine de alan açıyor. İlhan Erşahin gibi caz dünyasının tanınan isimleriyle gerçekleştirdiği ortaklıklar da onun türler arasındaki geçişkenliğe açık olduğunun bir başka göstergesi.
Görsel sanatlar alanındaki geçmişi de düşünüldüğünde, Özkütle’nin işlerini yalnızca birer ses kaydı olarak değerlendirmek yetersiz kalır. Ses, ritim ve görsel anlatıyı aynı çizgide buluşturma gayreti, kendine has estetik dünyasını tamamlıyor.
Kulaklıkta saatlerce döne dura dinlediğimiz bu işleri yalnızca dijital kayıtlarla sınırlı bırakmamak, o ritimlerin sahnedeki canlı performansına ortak olmak gerek. Türkiye’den çıkıp uluslararası elektronik müzik sahnesinde kendine has bir yer edinen Oceanvs Orientalis’i canlı dinlemek, bu müzikal yolculuğa yakından tanıklık etmek isteyenler için güzel bir vesile.........