İktidarlar değişti, basına baskılar değişmedi
Gazetecilere yönelik gözaltı, tutuklama, ev hapsi uygulamalarının artmasına karşı dikkat çekici tepkilerden birini İzmir Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Dilek Kappi verdi.
Söylediklerinden sadece iki cümleyi paylaşayım:
“-Gazeteci, halkın bilmesi gerekeni açığa çıkarmakla yükümlüdür, iktidarın bilinmesini istemediğini gizlemekle değil.
-Özgür basın yoksa toplum tutsaktır; gerçeği yazdığı için kırılan her kalem, karanlığa giden yolun taşlarıdır.”
Aslında Osmanlı’dan günümüze tarihimizin her aşamasında iktidarlar sadece kendini destekleyen gazetecilere sıcak baktı, diğerlerini sakıncalı buldu.
Birkaç örnek vermek istiyorum:
Abdülhamid döneminde gazetelerde tahtakurusu sözcüğünün yazılması yasaklanmıştı. Dizgicilerin yanlışlık yapıp “tahtı kurusun” diye yazmalarından korkuluyordu.
Aynı şekilde grev, suikast, ihtilal ve burun sözcükleri de yasaktı. Burun, Abdülhamid’in büyük burnunu çağrıştırır gerekçesiyle yasak listesine alınmıştı.
Basına yönelik baskılar Cumhuriyet döneminde de sürdü.
Deneyimli gazeteci Şemsi Sılkım, “Bab-ı ali Anılarım” (Togan Yayınları) kitabında şunları yazdı:
“1940’lı yıllarda Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, gazeteler konusunda Matbuat Umum Müdürü Selim Sarper’e büyük yetkiler vermişti. Bu şahıs kendine göre uygunsuz hükmü vererek istediği gazeteyi istediği süre kapatırdı.
İsmet İnönü’nün eşi Mevhibe İnönü’nün Olgunlaşma Enstitüsü’nde gezdiği bir serginin haberi Tasvir gazetesinde üçüncü sayfada fotoğraflı olarak yayımlanmıştı.
Ertesi gün Selim Sarper, Tasvir gazetesinin Yazıişleri Müdürü Ahmet İhsan’ı arayarak şöyle dedi:
“Muhterem Cumhurbaşkanımızın muhterem refikaları Mevhibe İnönü Hanımefendi’nin fotoğrafını gazetenizin baş sayfasında büyük puntolarla göstereceğinize üçüncü sayfayı layık görmüşsünüz. Teessüf ederim. Gazetenizin yayını yarından itibaren bir hafta süre ile yasaklanmıştır.”
Basın, DP iktidarı döneminde de baskılardan kurtulamadı.
Halkçı gazetesi, iktidara muhalefet ediyordu. Bu yüzden gazetenin başyazarı Hüseyin Cahit Yalçın yargılandı ve 26 ay hapis cezasına çarptırıldı. Yaşı 70’i aşan Yalçın bir sabah polisler........
