Selam kavramı, selamet, kurtuluş, maddi ve manevi her türlü zararlardan, kötülüklerden uzak kalma, dünyevi musibetlerden ve ahiret azabından kurtulma anlamlarını topluca ifade eden bir terimdir.

Türk kültüründe selamlaşma; dostluğun ve saygının dili olup yalnızca bir merhaba demek değil, insanlar arasındaki iletişimi başlatan, sevgi, saygı, hürmet ve toplumsal bağı güçlendiren önemli bir ritüel olup en eski ve etkili bir iletişim yolu ve toplumların kültür aynasıdır.

Tarihsel, dini ve sosyal dinamiklerle şekillenen Türk kültüründe selamlaşma hem sözlü hem de fiziksel olarak özenle icra edilir.

Tarihin kaydettiği ilk kabilelerden başlayan selamlaşma her kültürde ve her dilde özel iletişim ve diyalog başlangıcıdır. Kişileri birbirlerine yaklaştıran ilk sözler selamlaşma sözleri olup insanlar arasında bir mekâna girerken selam vermek gelenektir. İslam dini inanışına göre selam vermek sünnet, almak ise farzdır. Müslümanlar arasında bilinen şekilde selâmlaşmanın hicretten sonraki yıllarda başladığı ileri sürülmektedir.

Selamlaşma, aile içerisinde başlayan ve sonrasında gündelik hayat içinde süren bir iletişim kültürüdür. Toplumsal bir varlık olan kişi başka kişilerle devamlı olarak iletişim içerisinde olmak durumundadır.

Her toplumun kendi kültür çerçevesine uygun olan birtakım selamlaşma çeşitleri bulunmaktadır. “Her dil ve kültürde o dil ve kültürü biçimlendiren değer yargılarının, gelenek ve göreneklerin belirlediği standartlaşmış selam şekilleri bulunmaktadır. Bu nedenle iletişimin bir parçası olan selamlaşma bölgeden bölgeye farklılık gösterir. "Merhaba", "günaydın", "iyi günler", "iyi akşamlar", "iyi geceler", "selâmün aleyküm", "esenlikler", "esen ola" gibi sözcük ve söz öbekleri selamlaşmanın Türkçede görülen sözlü kalıplar olup selamlaşmak için kullanılan bu ifadeler, kültürün ve iletişimin sözel boyutuyla ve dolayısıyla dil aracılığıyla temsil edildiği örneklerdir.

Söz kalıplarının yanı sıra Türk kültür tarihinde selamlaşma işleviyle kullanılan, beden dili de dediğimiz başlıca selamlaşma yöntemleri gülümseme, el sıkışma, el sallama, başın öne doğru eğilmesiyle saygı gösterisinde bulunma, sağ eli eli göğüs hizasına alıp göğüse dokunma, göz kırpma, el öpme şeklinde jest ve mimikler de selamlaşma biçimi olarak görülür.

Her dil kendi bütünlüğü içinde selam ifadeleri barındırmış hatta günün farklı saatlerinde günaydın-tünaydın gibi ayrı selam ifadeleri........

© Yeniçağ