menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Lina ile Nagihan kapışmasında kim kazanır?

278 0
12.03.2026

ABD-İsrail, ağır bombardımanlarla, haydutlukla, dünyada yeni bir düzeni inşa etmeye uğraşıyor… Katil ittifakı, İran'ı bombalamak için milyarlarca dolar harcarken, bizim mahallede ara gazı ile durum idare edilmeye çalışılıyor. Sallarken mangalda kül bırakmayanlar, hiç utanıp sıkılmadan hava savunmamızı NATO’ya devrettiklerini resmen açıklıyorlar.

Doğal olarak, ülke gündeminde en hararetle takip edilen konu iç siyasetteki kayıkçı kavgaları olunca, dikkat çekmiyor. Çin, on yılın en önemli ekonomik belgesini yayınladı. İran’a bombaların düştüğü hafta, buralarda “sıra Türkiye’ye de gelecek mi” diye kafa yorulurken 5 Mart'ta Ulusal Halk Kongresi'nde açıklanan Çin’in 15’nci Beş Yıllık Planı, 141 sayfadan oluşuyor ve yapay zekâdan 50'den fazla kez bahsediyor. Plan, 2027 yılına kadar Çin ekonomisinde yüzde 70, 2030 yılına kadar ise yüzde 90 yapay zekâ penetrasyonunu hedefliyor. Ayrılan bütçe ise yaklaşık 1,4 trilyon dolar.

Ülkemizde, en ciddi haber kuruluşlarında bile “Tatlıses ailesinde kriz”, “Survivor'da psikolojik savaş” manşetlerden inmezken, dünya Çin’in ataklarına kafa yoruyor, çeşitli platformlarda çok ciddi makaleler kaleme alınıyor.

Anonim kaynaklardan derlediklerimi özetle aktarmak isterim;

-Çin, insansı robotik teknolojisini, beş yıl içinde üretimi ikiye katlanacak temel bir sektör olarak belirliyor. Uzay-Dünya kuantum iletişim ağlarına, nükleer füzyon zaman çizelgelerine ve beyin-bilgisayar ara yüzlerine bağlılık gösteriyor. Yapay zekâ ile ilgili sektörlerin hedef değerini 10 trilyon yuanı (yaklaşık 1,38 trilyon dolar) aşacak şekilde belirliyor. Ayrıca nadir toprak elementleri ve yarı iletkenlerde kendi kendine yeterlilik için "olağanüstü önlemler" ilan ediyor.

Bu bir ekonomik plan değil. Bu, Amerika Birleşik Devletleri'nin savaşmadığı bir savaş için hazırlanmış bir savaş planı; çünkü ABD yanlış savaşla çok meşgul.

-ABD'nin Çin'in teknolojik rekabetine cevabı, 2022'de imzalanan Çip ve Bilim Yasası oldu. Bu yasa, yarı iletken üretimi için 52,7 milyar dolar tahsis etti; bunun 39 milyar doları doğrudan hibe, diğer 5 milyar doları ise bu yıl sona erecek olan yüzde 25'lik yatırım vergi indirimiydi. 30 eyalette 140 projede 640 milyar dolardan fazla özel yatırımı teşvik etti. Yarım milyon iş yarattı. Her açıdan bakıldığında, bir nesildeki en önemli ABD sanayi politikasıdır. Ve ekonominin tamamını kapsayan teknolojik rekabetin sadece bir sektörünü ele almaktadır.

-Çin'in planı her sektörü kapsıyor. Tüm ekonomide yapay zeka. Endüstriyel omurga olarak robotik. Uzay altyapısı. Kuantum hesaplama. Nadir toprak elementleri işleme alanındaki hakimiyetin korunması ve güçlendirilmesi. CHIPS Yasası bir tüfek, 15. Beş Yıllık Plan ise bir cephanelik.

Nadir toprak elementleri boyutu, planların savaşla kesiştiği noktadır. Çin, küresel nadir toprak elementleri işlemesinin yüzde 90'ını kontrol ediyor. Her bir F-35 müşterek taarruz uçağı 920 pound nadir toprak elementi gerektiriyor. Her Patriot füze bataryası, her THAAD önleyici füzesi, İran'a haftada binlerce kez atılan her güdümlü mühimmat, Çin'in işlediği malzemelere bağlıdır. Beş Yıllık Plan'daki "olağanüstü önlemler" savunma amaçlı değil. Bunlar, ABD ordusunun işlevsiz kalabileceği bir tedarik zincirinin sıkılaştırılmasıdır.

-Nisan 2025'te Çin, 17 nadir toprak elementinin tamamına ihracat kontrolü uyguladı. Ocak 2027 DFARS son tarihi, Pentagon'un savunma tedarikinde Çin'e olan nadir toprak elementi bağımlılığını ortadan kaldırmasını gerektiriyor. Bu durum, ABD'nin aynı anda nadir toprak elementlerine bağımlı mühimmatı tarihi oranlarda tüketen bir savaş yürütürken ve henüz var olmayan alternatif tedarik zincirleri kurmaya çalışırken 10 ila 15 yıllık bir kırılganlık penceresi yaratıyor.

-İran savaşı, füze savunma sistemlerinin üretimini azaltıyor. Çin, bu sistemleri üreten tedarik zincirini sıkılaştırıyor. Beş Yıllık Plan, bu sıkılaştırmayı ulusal stratejiye dönüştüren belge niteliğinde.

Trump, Truth Social'da "Ölüm, Ateş ve Öfke" başlığıyla bir paylaşım yaptı. Xi Jinping ise bu ateş ve öfkenin iletilmesi için gereken malzemelerin önümüzdeki on beş yıl boyunca Çin kontrolünde kalmasını sağlamak amacıyla 141 sayfalık bir plan yayınladı.

Liderlerden biri savaş veriyor, diğeri barışı kazanmaya çalışıyor. Ve hangi stratejinin galip geleceğini belirleyecek olan 141 sayfalık belge, bombaların düşmeye başladığı hafta yayımlandı.

Bizler, Survivor adasında Lina- Nagihan kapışmasını odaklanıp yoğunlaşırken, bakalım dünya üzerinde hangi strateji galip gelecek? Ve, o zaman biz nerede olacağız?..


© Yeniçağ