Trump’ın çin ziyareti: Büyük anlaşma değil, stratejik mola |
Trump’ın çin ziyareti: Büyük anlaşma değil, stratejik mola
Trump’ın 13 – 15 Mayıs tarihlerinde Çin’e yaptığı ziyaret ABD–Çin rekabetini bitirmedi; fakat iki tarafın da rekabeti şimdilik kontrollü bir çerçeveye almak istediğini gösterdi. Trump iç kamuoyuna anlaşma görüntüsü, Xi ise dünyaya istikrar ve güç görüntüsü verdi. Ancak Tayvan, teknoloji savaşı, kritik mineraller ve küresel güç dengesi yerinde duruyor.
GİRİŞ: PEKİN’DE KIRMIZI HALI MASADA BÜYÜK REKABET
Donald Trump’ın 13–15 Mayıs 2026 tarihleri arasındaki Çin ziyareti, ilk bakışta klasik bir devlet ziyareti görüntüsü verdi: Kırmızı halı, Büyük Halk Salonu, askerî tören, devlet yemeği, Cennet Tapınağı ziyareti, kameralar karşısında sıcak sözler ve diplomatik nezaket. Fakat bu ziyaretin anlamı sadece protokol fotoğraflarında aranamaz. Asıl mesele, dünyanın en büyük iki ekonomisinin, ticaret savaşları, Tayvan gerilimi, teknoloji rekabeti, İran savaşı ve küresel güç dengesi gibi ağır dosyaların gölgesinde nasıl bir ilişki kuracağıydı.
Bu nedenle Pekin’deki zirveyi “tarihî bir uzlaşma” olarak görmek abartılı olur. Ama “önemsiz bir gösteri” diye küçümsemek de doğru değildir. Benim kanaatimce bu ziyaret, ABD–Çin rekabetinde bir çözüm değil, kontrollü bir stratejik mola anlamına geliyor.
1. TÖRENİN DİLİ: ÇİN TRUMP’I NASIL KARŞILADI?
Pekin, Trump’ı gayet iyi hazırlanmış bir diplomatik sahneyle karşıladı. Büyük Halk Salonu’ndaki karşılama töreninde askerî disiplin, kırmızı halı, devlet protokolü ve Çin’in geleneksel gösteri kabiliyeti bir aradaydı. Haberlerde yer alan en renkli ayrıntılardan biri, okul çocuklarının küçük Amerikan ve Çin bayraklarıyla, çiçekler eşliğinde, senkronize bir neşe içinde “welcome” diye tempo tutmalarıydı. Bu görüntü ilk bakışta sevimli bir protokol ayrıntısı gibi duruyor. Ama diplomasi dünyasında hiçbir görüntü masum değildir. Çin, Trump’ın gösteriye, kişisel ilgiye ve sahne estetiğine verdiği önemi iyi okumuş görünmektedir.
Nitekim Guardian’ın aktardığına göre devlet yemeğinde Çin askerî bandosu Trump’ın kampanya şarkılarından “YMCA”yı da çaldı. Bu küçük ayrıntı bile Çin diplomasisinin ince ayarını gösteriyor: Xi Jinping, Trump’ı kendi sahasında ağırlarken onu sadece protokolle değil, kişisel zevklerine hitap eden sembollerle de kuşattı. Diplomasi bazen bir anlaşma metninden önce psikolojik üstünlük kurma sanatıdır. Bu açıdan Pekin’in mesajı açıktı: “Biz sizi tanıyoruz, nasıl karşılanmak istediğinizi biliyoruz ve bunu yapacak kapasiteye sahibiz.”
2. MASADAKİ EKONOMİ: BÜYÜK SÖZLER, ÖN ANLAŞMALAR
Ziyaretin ekonomik cephesinde tarife........