Dersim “tertele” kararının alınmasının (4 Mayıs 1937) üzerinden 89 yıl geçti. Tertele kavramı Dersimlilerin toplumsal hafızasında soykırım kavramı ile eş anlamlı bir yerde duruyor. Toplumun kendisine, doğasına, kültürüne, inancına, ekonomisine, insanlara yönelik yapılan katliamları ifade eder.

Devlette devamlılık esastır söylemi söz konusu sistemin ötekisi olunca şu anlama geliyor: yasama, yürütme, yargı erkinin ötekilerine yönelik baskısının sürekli devam ettirilmesi bu geleneğin devri halinde olmazsa olmaz anlamına gelir. Özellikle söz konusu Dersim ve Aleviler olunca bu devamlılık ilkesi çok net olarak görülmektedir.

Dersim’in inanç olarak örgütlenme modeli olan ocak sistemi ve sosyolojik toplumsal örgütleme modeli olan aşiret sistemi Osmanlı’dan cumhuriyete kadar merkezi yönetimle hiçbir zaman uyuşmamıştır. 19 yüzyıldan itibaren Osmanlı taşraya kendi gücünü gösterir. Bu yüzyılda bölge sancak haline getirilir. Aynı yüzyılda (1840) çok da üzerinde durulmayan ama önemli bir durum söz konusudur. Bu tarihte Dersimliler Bedirhan bey ayaklanmasına destek veriyor iddiasıyla Dersim’e bir yönelim olur.

En önemli kültürel soykırım yönelimi olarak da tanımlayabileceğimiz yönelim Abdülhamid döneminde netleşir. Abdülhamid kendi Kızılbaşlarını yaratmaya çalışır. Aşiret reisleriyle toplantılar yaparak çeşitli görevler verme karşılığında hem ocak sistemi hem de aşiret yapısı yok edilmeye çalışılır. Yeteri kadar umduğunu bulamayınca bu defa aynı yapılara asimilasyon politikasıyla yönelir. Köylere camiler yapılır, benzer bir uygulamayı 80 darbesinden sonra Kenan Evren yapmıştı ve aynı devamlılık ilkesini bugün Alevi Bektaşi Cemevi Başkanlığı bu misyonu yürütmektedir.

Özellikle bu yıl 4 Mayıs tertelenin (Roja Reş/ Roza Şaye- Kara Gün) anmalarının yapıldığı aynı günde........

© Yeni Yaşam